11 mei 2011, Turkije Instituut

De AKP of AK-Partij (Adalet ve Kalkınma Partisi: Partij voor Gerechtigheid en Ontwikkeling) vormt sinds 2002 met een absolute meerderheid (thans 331 van de 550 zetels) een eenpartijregering. De AKP, opgericht in 2001, wortelt in de politieke islam en is opvolger van de Welvaartspartij (Refah Partisi) en de Partij van de Deugd (Fazilet Partisi) die respectievelijk in 1998 en 2001 verboden werden wegens bedreiging van het seculiere karakter van de Republiek. De huidige president Abdullah Gül en premier Recep Tayip Erdoğan behoorden tot de oprichters van de nieuwe partij.

De AKP profileert zich inmiddels als conservatieve centrumpartij en zegt afstand te hebben genomen van de nationalistisch-islamitische principes van Milli Görüş, het gedachtegoed van Necmettin Erbakan die lang het boegbeeld van de politieke islam in Turkije vormde. Het nieuwe elan van de partij komt ook tot uiting in het officiële acroniem van de AK-Partij: waar Refah en Fazilet een religieuze connotatie hebben, verwijst het woord ‘ak’ (‘wit’ in het Turks) naar zuiverheid in een poging om met een smetteloos imago een breder publiek aan te spreken.

In haar huidige regeerperiode is de AKP erin geslaagd grootschalige hervormingen door te voeren. Zo werd de positie van vakbonden versterkt, werden er verschillende veranderingen doorgevoerd in de magistratuur en werd de strafrechtelijke immuniteit  van coupplegers opgeheven. Anderzijds baart het autoritaire optreden van Erdoğan, onbetwist en resoluut leider van de AKP, velen zorgen. Als politicus speelt Erdoğan met felle retoriek doeltreffend in op de stemming van de Turkse straat; mede daarin schuilt zijn populariteit. Kritiek op de premier of de regering leidde al in een aantal gevallen tot een fikse boete of zelfs gevangenisstraf voor Turkse journalisten.

In de aanloop naar de verkiezingen legt de AKP in haar verkiezingsstrategie ‘Visie 2023’ – met een sterk vernieuwde kieslijst – de nadruk op de economische en politieke stabiliteit van haar achtjarige regeertermijn. Liefst 167 van de AKP afgevaardigden komen niet terug op de nieuwe kieslijst. Opvallend is dat 70% van de etnisch-Koerdische kandidaten van de lijst zijn gehaald. De AKP lijkt bovendien in te zetten op nationalistische retoriek, in een poging de MHP onder de kiesdrempel van 10% te houden. De AKP riskeert daarmee echter een deel van het Koerdische electoraat aan de pro-Koerdische BDP –opvolger van de verboden DTP – te verliezen. De laatste prognoses voorspellen vooralsnog echter dat de AKP met 48,3% van de stemmen wederom de grootste zal worden.