Het Turkije Instituut is sinds eind 2015 gesloten. Aanleiding tot dit besluit was het gebrek aan perspectief op nieuwe fondsen, mede in het licht van de ontwikkelingen in Turkije. De website (turkije-instituut.nl) is nog wel toegankelijk als informatiebron. Hierdoor zal althans een deel van de expertise die in de afgelopen acht jaar is opgebouwd behouden blijven.

Mogelijke achtergrond bij de arrestaties in verband met grootschalige corruptie

17 december 2013 - Vanochtend zijn in Istanbul en Ankara minimaal 40 personen vanwege corruptie en omkoperij gearresteerd. Onder de arrestanten zijn Ali Ağaoglu (Ağaoglu Group, CEO van grote bouwfirma van onder andere TOKI (staatorgaan voor sociale woningbouw)), Süleyman Aslan (de directeur van Halkbank), Reza Zarrab (Iraans-Azerische handelaar), Mustafa Demir (de burgemeester van de deelgemeente Fatih in Istanbul) en de zonen van de ministers Zafer Çağlayan(minister van Economische Zaken), Muammer Güler (minister van BinnelandseBinnenlandse Zaken) en Erdoğan Bayraktar (de minister van Milieu en Ruimtelijke Ordening). Voorts Mehmet Ali Kahraman (directeur bij het ministerie van Milieu) en Sadık Soylu (raadsman van de minister van Milieu). De gearresteerden werden al ruim een jaar gevolgd door het Openbaar Ministerie en de operatie werd vanochtend vroeg gestart. Zo zou zelfs de premier niet op de hoogte zijn gebracht van de operatie.  

De Iraans-Azerische ondernemer Reza Zarrab krijgt in het verhaal een centrale rol toegekend. Reza wordt beschuldigd van verdachte geldoverdrachten met vervalste documenten en van fictieve export; omkoping van ambtenaren voor de verlening van staatsburgerschap aan niet Turkse burgers; omkoping en misbruik van de bevoegdheden van ministers, burgemeesters en/ of ambtenaren voor vergunningen en illegale bouw in de gemeente Fatih en rondom het grote project Marmaray (tunnelverbinding van de Aziatische met de Europese over).

Analisten sluiten niet uit dat de arrestaties te maken hebben met de oplopende spanning tussen de regering en de Gülen-beweging. Ondanks dat Gülen en Erdoğan destijds samen tegen de gezamenlijke vijand, het leger, hadden gestreden, en de verkiezingsoverwinning van de AKP zonder de steun van Gülen aanhangers ondenkbaar geweest,  is er al een paar jaar sprake van verwijdering. De strijd tussen Gülen en Erdoğan is al langere tijd gaande, maar werd met de Gezi-protesten afgelopen zomer en de door de regering aangekondigde sluiting vandershanes (voorbereidingsscholen voor het landelijke toelatingsexamen voor universiteiten waarvan Gülen-beweging een marktaandeel van 25% heeft) openbaar.

De strijd begon echter al in 2010, toen de vertrouweling van Erdoğan Hakan Fidan hoofd van de Turkse geheime dienst (MIT) werd aangeklaagd door Gülen-aanhangers en beschuldigd werd van geheime gesprekken te voeren met de PKK. Nadat Erdoğan had gezien wat voor bedreiging Gülen kan vormen voor zijn machtspositie, is hij begonnen met ‘zuiveringen’ in het politieapparaat, de bureaucratie en de rechterlijke macht waar Gülen veel macht en invloed had. Daarbij wordt de mogelijke sluiting van dershanes als een directe aanval op de basis van de Gülen-beweging beschouwd. Voor de Gülen-beweging, die bekend staat om zijn wereldwijd opererende islamitische onderwijsinstellingen, vormen deze scholen de basis voor het vergroten van hun achterban. Op deze scholen, waaronder in Turkije vooral via de dershanes, wordt de conservatieve achterban opgeleid voor zo hoog mogelijke posities in de maatschappij. Door hun doorgaans hoge opleidingen bekleden veel van de alumni van Gülen-scholen goede posities in de Turkse maatschappij. Bovendien waren de verkiezingsoverwinningen van de AKP zonder de steun van Gülen aanhangers ondenkbaar geweest.

Het is duidelijk dat Erdoğan de macht niet wil delen. Voor hem kwam de operatie van vanochtend echter als een verrassing. Dat niet alleen premier Erdoğan en Zafer Çağlayan niets van de arrestaties af wisten tot vanochtend, en dat het onderzoek in het diepste geheim is verricht en zelfs niet in het nationale rechterlijke informatica systeem (UYAP) is gevoerd is al veelzeggend. Maar het al eerder naar voren gebracht vermoeden dat de hoofdaanklagers, Zekeriya Öz ( betrokken bij het Ergenekon-proces) en Celal Kara (beiden aan de Gülen-beweging gelieerd) zijn, bevestigt volgens analisten de bewering dat Gülen een vinger in de pap zou kunnen hebben.

Kort na de arrestaties, tijdens een grootschalige opening van nieuwe sportcomplexen en Congresgebouwen reageerde premier Erdoğan in zijn toespraak op de arrestaties. ‘Ze kunnen zo veel spelletjes spelen als ze willen, ik zal het nog een keer herhalen. In Turkije is het woord, de beslissing en het gezag van de bevolking. De bevolking heeft uiteindelijk de macht in handen’, aldus Erdoğan.

Op de sociale media is er een explosie aan reacties. Velen wijzen ook op de spanning tussen de regering en de Gülen-beweging als de reden van de arrestatiegolf. Vanwege de grote hoeveelheid reacties op social media heeft Hüseyin Gülerce (belangrijk persoon in de Cemaat, organisatie van de Gülen-beweging en journalist bij Zaman, nieuwsconcern van de Gülen-beweging) via twitter aangegeven dat het Cemaat niets met de arrestaties te maken heeft. Dat dit een operatie van de staat is.

Op Turkse televisiezenders is het opvallend stil. Er wordt niets uitgezonden over de arrestaties, dat velen doet denken aan de zelfcensuur die werd toegepast ten tijde van de Gezi-protesten.

Lees meer over de spanningen tussen Erdoğan en Gülen op onze website.


« First 1 2 3 4 5 Last »

Analyses Turkije Instituut

Het Turkije Instituut publiceert regelmatig analyses over de actualiteit in Turkije

2014

BLOG: Business as usual?
Mogelijke achtergrond bij de arrestaties in verband met grootschalige corruptie
Creditcardschulden nemen fors toe
Première My Child: De coming-out van LGBT-ouders
De innovatierace van Turkije
Het einde van het impasse in het Turks buitenlands beleid?
Erdoğan vs. Gülen: Frenemies?
Energiezekerheid in het Turks regionaal beleid
Gender & seksualiteit in Turkije: Een voortdurende strijd voor erkenning
Staat de CHP open voor vernieuwing?
Seminar: De relatie tussen Islam en democratie: een gecompliceerde relatie
Een brain gain voor Turkije?
EU wil toetredingsonderhandelingen nieuw leven inblazen
Electorale overwegingen beïnvloeden vredesproces
Turkije en Europa: Uit of aan?
Lees meer...