Het Turkije Instituut is sinds eind 2015 gesloten. Aanleiding tot dit besluit was het gebrek aan perspectief op nieuwe fondsen, mede in het licht van de ontwikkelingen in Turkije. De website (turkije-instituut.nl) is nog wel toegankelijk als informatiebron. Hierdoor zal althans een deel van de expertise die in de afgelopen acht jaar is opgebouwd behouden blijven.

Voortgangsrapport EC 2010

20 december 2010, Turkije Instituut

Op 9 november bracht de Europese Commissie haar jaarlijkse voortgangsrapport over Turkije uit. ‘Het meest positieve rapport tot nu toe’, aldus de Turkse EU-onderhandelaar Egemen Bağış. De Turkse president Abdullah Gül toonde zich de avond van tevoren kritischer. In een speech voor de Britse denktank Chatham House beschuldigde hij de EU van kortzichtigheid: als de Unie Turkije niet toelaat, heeft dat gevolgen voor het Europese streven een belangrijke rol op het internationale toneel te spelen. De machtsbalans verschuift immers van West naar Oost en in dat toekomstscenario is Turkije een onmisbare partner.  

EU-commissaris voor uitbreiding Stefan Füle gaf bij de presentatie van het rapport aan te vrezen dat de Turkse toetreding haar momentum verliest: ‘Turkije heeft een sleutelrol in de verandering hiervan, en wordt verwacht de huidige contractuele verplichtingen met de EU (de Douane Unie) volledig te implementeren.' Hij doelde hiermee op het door Turkije niet geïmplementeerde Ankara Protocol, dat in de praktijk Turkse erkenning van Cyprus zou betekenen.

De Turkse pers had weinig aandacht voor het eigenlijke rapport; de uitspraken van Gül leken voor veel media van groter belang te zijn. De meeste kranten wijdden een kort bericht aan de bevindingen, waarin meestal de positieve kanten van Turkije’s rol werd besproken. Anderzijds werd er kritiek geuit op de EU (en de regering), bijvoorbeeld in Hürriyet: ‘In haar fantasiewereld heeft de EU meerdere malen de voortdurende aanvallen op de persvrijheid in Turkije genegeerd, en (…) vertelt ons voortdurend dat de AKP ‘het beste alternatief is’’.

Grondwetswijziging
Het voortgangsrapport zelf was gematigd positief.  Met name de grondwetswijziging, die door middel van een referendum op 12 september werd doorgevoerd, kan rekenen op goedkeuring van de EU. Volgens de Europese Commissie zorgt deze hervorming voor vooruitgang op juridisch en bestuurlijk vlak. Ook de fundamentele rechten zouden er beter door worden gewaarborgd.

Minder positief is de EC over de ‘Democratische Opening’, die in het najaar van 2009 door de AKP regering werd afgekondigd. Dit initiatief, dat met name gericht was op een oplossing van de Koerdische kwestie, had een veelbelovende start waarbij bijvoorbeeld het verbod op het gebruik van Koerdisch in de media en politiek werd opgeheven. Al snel ontstonden echter grote spanningen in de Turkse maatschappij. Uiteindelijk verbood het Constitutioneel Hof in december 2009 de Koerdische partij DTP,  waarmee de Turks-Koerdische toenadering tot een vroegtijdig einde lijkt te zijn gekomen.

Rapporteur van het Europees Parlement voor Turkije Ria Oomen roemde de democratisering en de goede economische situatie van het land. Daarentegen was ze bezorgd over de situatie van vrouwen en minderheden, en over de mogelijkheid tot vrije meningsuiting.

Cyprus
Het grootste obstakel blijft evenwel Cyprus. De Commissie prijst het Turkse buitenlands beleid: in het afgelopen jaar trok Turkije de banden aan met de oosterburen, maar ook met de Balkanlanden en Griekenland. De implementatie van het Ankara Protocol is echter nog steeds een probleem. Turkije’s handtekening onder dit protocol zou Turkse zee- en luchthavens openstellen voor schepen en vliegtuigen vanuit het Griekse Noord-Cyprus. In ruil daarvoor zou het Turkse gedeelte van het eiland mogen gaan exporteren naar landen van de EU.

In economisch opzicht ziet de Commissie geen obstakels voor het toetreden van Turkije: Turkije heeft een functionerende markteconomie. Het land is economisch al sterk geïntegreerd in de Europese Unie, en de bloeiende Turkse economie zou zonder moeite moeten kunnen concurreren met de andere Europese landen. Ook de Turkse wetgeving wordt steeds meer in lijn gebracht met de Europese wetgeving van het Acquis Communautaire. Turkije wordt in het rapport een belangrijke partner op het gebied van energie genoemd.

Voortgang
Het rapport mag dan een positieve inslag hebben, de onderhandelingen tussen Turkije en de EU vorderen ondertussen uiterst moeizaam. Dit blijkt onder andere uit het niet openen van een volgend hoofdstuk in de toetredingsonderhandelingen. De huidige EU-voorzitter België had gehoopt het hoofdstuk Mededinging te kunnen openen tijdens haar termijn, die eind december afloopt. Experts zeggen dat de onderhandelingen stuklopen op Turkije’s weigering te voldoen aan de EU-normen op het gebied van staatshulp aan ondernemingen.

Volgens Gül echter werpt de EU oneerlijke, kunstmatige barrières op, en veel Turken zien met name de Cyprus-kwestie als een excuus om de toetreding van Turkije uit te stellen. Gül, die in Londen de Chatham House Prize 2010 kreeg voor zijn rol als drijvende kracht achter veel van de recente hervormingen in Turkije, riep de EU er dan ook toe op om na te denken over wat Europa wil van Turkije.

Verder lezen: EU-voortgangsrapportage 2010 Turkije (Engels)


« First 1 2 3 4 5 Last »