Het Turkije Instituut is sinds eind 2015 gesloten. Aanleiding tot dit besluit was het gebrek aan perspectief op nieuwe fondsen, mede in het licht van de ontwikkelingen in Turkije. De website (turkije-instituut.nl) is nog wel toegankelijk als informatiebron. Hierdoor zal althans een deel van de expertise die in de afgelopen acht jaar is opgebouwd behouden blijven.

Persscan TI: 8-15 maart 2012

Maatschappij  – Vier journalisten vrijgelaten
Maandag 12 maart werden vier journalisten, Ahmet Şık, Nedim Şener, Şait Çakır en Coşkun Musluk, voorlopig vrijgelaten door een rechtbank te Istanbul. De vier journalisten waren vastgezet in verband met hun vermeende betrokkenheid bij Ergenekon, een ondergrondse beweging die een staatsgreep zou willen plegen. Şık en Şener hebben inmiddels 375 dagen in voorarrest vastgezeten. De vier journalisten werden vorig jaar opgepakt in verband met een onderzoek naar OdaTV, een online nieuwsportal, waarvan de redactie bekend staat als bijzonder kritisch tegenover de huidige regering.

Vorig jaar werd een groot aantal medewerkers van OdaTV gearresteerd op grond van het plegen van staatsgevaarlijke activiteiten. Dit leidde eerder tot beschuldigingen aan het adres van de regering en justitie dat het een showproces betrof met als doel journalisten de mond te snoeren. De voormalig hoofdofficier van justitie inzake het Ergenekon-onderzoek, Zekeriya Öz, stelde echter ten tijde van de arrestaties dat de journalisten zeker niet gearresteerd waren vanwege hun journalistieke activiteiten. Öz werd een kleine maand later uit zijn functie ontheven vanwege zijn handelswijze binnen het Ergenekon-onderzoek.

Premier Erdoğan liet weten dat de journalisten vervolgd worden vanwege hun betrokkenheid bij criminele activiteiten en niet vanwege hun beroep. Tevens wees hij erop dat de journalisten zich nog steeds voor het gerecht moeten verantwoorden. De Turkse vicepremier Bülent Arınç liet in een reactie weten de vrijlating een positieve ontwikkeling te vinden, maar betreurde dat de journalisten 375 dagen in de cel hadden moeten doorbrengen. Hij had vraagtekens bij het late moment waarop zij werden vrijgelaten. Kemal Kılıçdaroğlu, partijleider van de grootste oppositiepartij CHP, hoopte dat de vrijlating van het viertal de weg zou vrijmaken voor de vrijlating van andere gevangengenomen journalisten en politici. EU-commissaris Štefan Füle, belast met de portefeuille uitbreiding en buurlandenbeleid, liet bij monde van zijn woordvoerder weten dat de vrijlating een ‘welkome stap’ was, die in het EU-rapport over Turkije zou worden opgenomen. Füle leverde vorig jaar felle kritiek op de arrestatie van Şık en anderen.

Maatschappij - Vrijlating verdachten massamoord Sivas stuit op hevig protest
Op 13 maart besloot een gerechtshof in Ankara om de rechtszaak tegen de verdachten in de Sivas-zaak, te seponeren wegens verjaring. Het besluit van de rechtbank leidde deze week tot hevige protesten in Turkije. Ook het Europese Hof voor de Mensenrechten sprak zich bij monde van rechter Işıl Karakaş uit tegen het besluit. Karakaş stelde dat het Europese Hof in dergelijke zaken nooit zou zijn overgegaan tot seponering omwille van een verjaringstermijn.

Op 2 juli 1993 kwamen 37 mensen om het leven in het Madimak Hotel te Sivas, nadat het gebouw door een fundamentalistische menigte was bestormd en in brand gestoken. De fundamentalisten demonstreerden tegen Aziz Nesin die recentelijk ‘The Satanic Verses’ van Salman Rushdie had vertaald. Nesin, naast zijn proza bekend vanwege zijn kritiek op de islam, nam op dat moment deel aan het Alevitische Pir Sultan Abdal Festival. Toen de demonstraties uit de hand liepen en het hotel waar Nesin verbleef werd bestormd, werd hij door de politie ontzet. 37 anderen (Alevitische schrijvers en intellectuelen) kwamen echter om het leven.

In een reactie op de uitspraak stelde vice-premier Bülent Arınç dat de betrokkenen die ten tijde van de massamoord in overheidsdienst waren en eerder buiten schot bleven, desondanks alsnog konden worden vervolgd wegens nalatigheid. Dat zou ook gelden voor toenmalig premier Tansu Çiller en oud-gouverneur van Sivas Ahmet Karabilgin. Karabilgin maakte zelf eerder beschuldigingen aan het adres van het leger dat geen of onvoldoende actie zou hebben ondernomen om het drama te voorkomen. Generaal Ahmet Yücetürk, destijds hoofd van de militaire brigade in Sivas, liet daarop weten dat deze beschuldigingen volstrekt ongegrond waren: Karabilgin had volgens Yücetürk de volledige beschikking over politie, gendarmerie en een militair regiment om de orde te handhaven, maar zou niets gedaan hebben.

Vice-premier Hüseyin Çelik beweerde ter verweer tegen de protestgeluiden dat de oppositie en de media de bevolking misleiden door te stellen dat alle verdachten waren vrijgelaten. Gedurende de eerste zeven jaar van het proces werden 124 mensen gearresteerd, waarvan een groot aantal gevangenisstraffen kreeg opgelegd. In totaal 37 verdachten werden uiteindelijk vrijgesproken en 12 veroordeelden werden vrijgelaten wegens aanpassingen van de strafwet. De huidige vrijlatingen vonden echter plaats op procedurele gronden.

 

Analyses Turkije Instituut

Het Turkije Instituut publiceert regelmatig analyses over de actualiteit in Turkije