Het Turkije Instituut is sinds eind 2015 gesloten. Aanleiding tot dit besluit was het gebrek aan perspectief op nieuwe fondsen, mede in het licht van de ontwikkelingen in Turkije. De website (turkije-instituut.nl) is nog wel toegankelijk als informatiebron. Hierdoor zal althans een deel van de expertise die in de afgelopen acht jaar is opgebouwd behouden blijven.

Het pre-moderne Osmaanse Rijk, 1683-1839

De expansie die het Osmaanse Rijk kenmerkte in de jaren 1300-1683 sloeg na het gefaalde Beleg van Wenen (1683) om in een gestaag verlies van territorium. Vaak wordt deze periode dan ook simpelweg bestempeld als een tijdperk van verval, maar dit idee is te eenzijdig om de ontwikkelingen binnen het Osmaanse Rijk recht te doen. Dat het Osmaanse leger uiteindelijk geen antwoord bleek te hebben op de technologische en tactische innovatie uit Europa staat echter buiten kijf. Zowel in westerse als in Osmaanse kringen werd de militaire incompetentie van het Osmaanse leger vaak gezien als een exponent van een decadent en verrot staatsapparaat, waarmee het militaire verval een symbool werd voor een veronderstelde algehele neergang van het Osmaanse Rijk. Het verlies van territorium werd vooral in de Balkan geïncasseerd, eerst ten gevolge van Habsburgse veroveringen, later in de negentiende eeuw door de nationale bewegingen in Griekenland en Servië. Maar ook in Noord-Afrika verloor het Osmaanse Rijk zijn dominante positie; Egypte voer een steeds meer zelfstandige koers van Istanbul en kwam in de negentiende eeuw binnen de invloedssferen van Frankrijk en Engeland te liggen.

De pogingen van verschillende sultans  tot herstructurering naar westers model waren vaak onsuccesvol, en kwamen pas in latere jaren tijdens de Tanzimat (hervormingsperiode van 1839 tot 1876) tot stand. Conservatieve groepen zoals (een deel van) de geestelijkheid, gilden en de janitsaren waren sterk gekant tegen economische, culturele, bestuurlijke of militaire vernieuwing naar Europees model. Alhoewel de militaire betekenis van de janitsaren in deze periode steeds verder afnam bleven zij nog lang een grote machtsfactor in het Osmaanse Rijk en hielden zij in hun eigenbelang herstructurering van de militaire organisatie tegen. De janitsaren werden beschreven als sterk genoeg om binnenlandse vijanden te intimideren, maar te zwak om nog effectief tegen buitenlandse legers op te treden. Pas in 1826 lukte het sultan Mahmut II (r. 1808-1839) om het regiment  te ontbinden door zijn Europees getrainde artilleriekorps  de barakken van de janitsaren te laten bombarderen. Met deze gewelddadige ingreep maakte Mahmut de weg vrij voor de symbolische start van de Tanzimat in 1839.

Blogs

Turkije Instituut sluit zijn deuren
Turkije Instituut sluit zijn deuren
Nieuw Turks kabinet, Turkse rechtsstaat verder onder druk
Turkije haalt Russisch vliegtuig neer, internationale coalitie tegen Daesh/IS lijkt te klappen
Turkije haalt Russisch vliegtuig neer, internationale coalitie tegen Daesh/IS lijkt te klappen
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Lees meer...