Het Turkije Instituut is sinds eind 2015 gesloten. Aanleiding tot dit besluit was het gebrek aan perspectief op nieuwe fondsen, mede in het licht van de ontwikkelingen in Turkije. De website (turkije-instituut.nl) is nog wel toegankelijk als informatiebron. Hierdoor zal althans een deel van de expertise die in de afgelopen acht jaar is opgebouwd behouden blijven.

De Opkomst van de Nationalisten, 1918-1920

Ten tijde van het sluiten van de wapenstilstand van Moudros (30 oktober 1918) bevond Mustafa Kemal zich met zijn leger nabij Aleppo (Syrië). Ondanks verzet van Kemal werd in de lijn van het verdrag op 7 november zijn legergroep door Grootvizier İzzet Pasja ontbonden, en was hij gedwongen terug te keren naar Istanbul. Daar probeerde hij enige tijd invloed te verwerven in de politiek, echter zonder veel succes.

Eind 1918 had de leiding van het İT opdracht gegeven om verspreid over Anatolië munitiedepots aan te leggen en guerrillatroepen te organiseren, in de hoop de strijd tegen de geallieerden voort te kunnen zetten. Tegelijkertijd werden ‘verenigingen voor de verdediging van nationale rechten’ opgericht, die de belangen van de islamitische bevolking van Anatolië moesten gaan verdedigen. In de loop van 1919 zochten unionisten in de hoofdstad naar een officier die leiding zou kunnen geven aan het verzet in Anatolië. Omdat Mustafa Kemal in het leger een gerespecteerd officier was en niet direct betrokken was geweest bij de zuiveringspolitiek van de unionisten in de Eerste Wereldoorlog, werd in hem een geschikte kandidaat gevonden. Een gelegenheid om hem naar Anatolië te laten gaan werd gevonden toen de regering van Grootvizier Damat Ferit een militaire inspecteur naar het Zwarte Zeegebied wilde sturen om ongeregeldheden tussen christenen en moslims de kop in te drukken. Op 5 mei 1919 werd Mustafa Kemal aangesteld als Inspecteur van het Derde Leger, en op 16 mei vertrok hij met ruime militaire en bestuurlijke bevoegdheden naar Samsun.

In Anatolië stelde hij zich direct in verbinding met de belangrijkste legeraanvoerders en trachtte hij de verschillende regionale verzetsorganisaties in één netwerk bijeen te brengen. In juni nodigde hij de provincies en districten uit vertegenwoordigers te sturen naar Sivas, waar in de nabije toekomst een congres zou plaatsvinden. Hij besloot echter eerst deel te nemen aan een congres van de Vereniging voor de Verdediging van de Nationale Rechten van Oost-Anatolië in Erzurum, waarvan de organisatie al ver gevorderd was. De Osmaanse regering in Istanbul vond inmiddels dat Kemal zijn mandaat ver te buiten ging, en onthief hem uit zijn functie. Het grootste deel van het leger bleef Kemal echter steunen. Hoewel op het congres van Sivas  (september 1919) veel regio’s van het land niet vertegenwoordigd waren, werd besloten de vereniging om te dopen tot de ‘Vereniging voor de Verdediging van de Rechten van Anatolië en Rumelië’. Mustafa Kemal werd gekozen tot voorzitter van het vertegenwoordigend comité.

Nadat Grootvizier Damat Ferit het parlement in Istanbul had ontbonden, en Mustafa Kemal en een aantal andere nationalisten in Ankara wegens hoogverraad ter dood had laten veroordelen, werd op 23 april 1920 op instigatie van Mustafa Kemal in Ankara een nieuw parlement, de Grote Nationale Vergadering, ingesteld, dat deels bestond uit leden van het ontbonden parlement in Istanbul. Kemal werd door het nieuwe parlement nipt tot voorzitter gekozen. De daaropvolgende maandenlange oorlog tegen legers van de sultan werd ternauwernood door de nationalisten gewonnen.

Blogs

Turkije Instituut sluit zijn deuren
Turkije Instituut sluit zijn deuren
Nieuw Turks kabinet, Turkse rechtsstaat verder onder druk
Turkije haalt Russisch vliegtuig neer, internationale coalitie tegen Daesh/IS lijkt te klappen
Turkije haalt Russisch vliegtuig neer, internationale coalitie tegen Daesh/IS lijkt te klappen
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Lees meer...