De Tanzimat, 1839-1876

De hervormingen die in de vroege negentiende eeuw waren ingezet bleken kenmerkend en vormend voor de toekomst van het Osmaanse Rijk. Grondlegger van de Tanzimat, sultan Mahmut II (r. 1808-1839) stierf in 1839 en werd opgevolgd door zijn zoon Abdülmecit I (r. 1839-1861), die het beleid van zijn vader voortzette. De Tanzimat kreeg  onder zijn bewind vorm door de hervorming van onder andere de staatsbureaucratie, het leger, het onderwijs en de rechten en plichten van de Osmaanse bevolking. Zo werden moslims en christenen voor de wet min of meer gelijk, alhoewel er in de praktijk zowel vanuit christelijke als islamitische hoek kritiek was op dit nieuwe gelijkheidsdenken. Deze veranderingen waren niet alleen van binnenlands belang. Naast het tegengaan van (vaak christelijke) interne nationalistische bewegingen dienden de hervormingen ook het signaal aan de Europese grootmachten af te geven dat het Osmaanse Rijk een rechtvaardig bewind kon voeren over de christelijke bevolking om zo Europese bemoeienis te minimaliseren.

Op militair gebied kreeg Abdülmecit te maken met een opstand in Egypte onder leiding van gouverneur Mohammed Ali en de Russische expansiedrang die leidde tot de de Krimoorlog (1853-1856). De Egyptische opstand werd slechts bedwongen met de hulp van de Britten en Mohammed Ali’s onderwerping werd uiteindelijk ‘gekocht’ in 1840 door het bestuur van Egypte en Sudan als een erfelijk familierecht te schenken. In de Krimoorlog vocht het Osmaanse Rijk samen met Frankrijk en Groot-Brittannië tegen Rusland, één van de weinige conflicten in deze periode die niet met een Osmaanse nederlaag eindigde.

Abdülmecit  werd na zijn dood in 1861 opgevolgd door zijn broer Abdülaziz (r. 1861-1876) (zie afbeelding). Tijdens zijn bewind deden zich geen grote gewapende conflicten voor,  alhoewel de onrust op de Balkan problematisch bleef. Abdülaziz staat vooral bekend om zijn bevel tot de modernisering van de Osmaanse vloot, een prestigieuze maar vooral ook zeer prijzige aangelegenheid. Gecombineerd met de nog uitstaande schulden van de Krimoorlog bleek een financiële crisis onvermijdelijk. Deze crisis werd afgewenteld op de Osmaanse bevolking en de ontevredenheid over het bewind van Abdülaziz werd door enkele hoge functionarissen aangegrepen om hem tot aftreden te dwingen. De sultan werd opgevolgd door zijn broer Murat V (r. 1876). Abdülaziz stierf enkele dagen na zijn onttroning onder onduidelijke omstandigheden.

Blogs

Het nieuwe Turkije?
8 en 9 december - 'De Nieuwe Wereld': populistische retoriek en de Turkse binnenlandse politiek
dinsdag
Dinsdag 11 november: 50 jaar migratie
Reactie: Winter Sleep/Kış uykusu
Vluchtelingenproblematiek in de Turkse steden
Turkije en de anti-IS-coalitie
De Turkse economie
De Turkse economie
Het nieuwe kabinet
Het nieuwe kabinet
Erdoğan beëdigd als president
Erdoğan beëdigd als president
Davutoğlu waarschijnlijk nieuwe premier van Turkije
Davutoğlu waarschijnlijk nieuwe premier van Turkije
Lees meer...