De Laat Osmaanse Economie

In het laat Osmaanse Rijk speelden er verschillende factoren een grote rol in de economische ontwikkelingen. Vooral de modernisering en industrialisering binnen en buiten het Osmaanse Rijk hadden een grote invloed. Maar ook de veranderende samenstelling van de bevolking en de territoriale verliezen lieten hun stempel achter op de Osmaanse economie.

In de loop van de negentiende eeuw verloren de gilden hun machtige economische positie. Voorheen hadden de janitsaren de belangen van de gilden vertegenwoordigd, maar door de ontbinding van dit elitekorps in 1826 werd de invloed van de gilden beperkt. Daarnaast moesten de  gilden concurreren met de goedkopere Europese industriële importproducten.  Deze competitiestrijd werd onder andere verloren door de gunstige invoertarieven die Europese grootmachten van het Osmaanse Rijk wisten af te dwingen. De productie van goederen schoof zo weg van de traditionele gilden, maar werd vooralsnog, enkele uitzonderingen zoals in Bursa en Thessaloniki daargelaten, niet in grote fabrieken ondergebracht zoals dit in West-Europa gebeurde.

De inkomsten van de staatskas waren sinds de Osmaanse expansie in de zeventiende eeuw tot stilstand was gekomen een permanent probleem geweest. De modernisering van het Osmaanse Rijk bracht echter grote kosten met zich mee, die bovenop de traditionele last van het onderhoud van de strijdkrachten, het hof en zijn personeel kwamen. In 1854 werd dit voor het eerst opgelost door Europees geld te lenen, maar de afhankelijkheid van buitenlandse fondsen bracht financiële invloed van buitenaf met zich mee. Osmaanse publieke fondsen werden bijvoorbeeld mede door Europese schuldeisers beheerd om de aflossing van de staatsschuld te garanderen.

Europese investeerders waren eveneens van de partij bij de economisch en militair belangrijk bouw van de Osmaanse spoorwegen. Het leggen van spoorverbindingen begon in de jaren 1860 en was een lucratieve investering voor buitenlands kapitaal. Vervoer per kameel, paard, ezel of schip bleef van groot belang voor de Osmaanse markt, al was het alleen al om goederen naar de stations te transporteren. Toch werd het met de introductie van de trein voor het eerst rendabel om bulkgoederen over grotere afstanden te transporteren en te verhandelen.

De vele oorlogen die met de val van het Osmaanse Rijk gepaard gingen hadden niet alleen invloed op het uitgavenpatroon van de staat. In de vroege twintigste eeuw deden zich grote bevolkingsverplaatsingen voor. Veel verdreven moslims uit de Kaukasus en de Balkan kwamen terecht in Anatolië, terwijl grote aantallen Armeense en Griekse christenen het Osmaanse Rijk ontvluchtten. Het waren juist deze christelijke bevolkingsgroepen die een aanzienlijke middenklasse kenden, rijk geworden door hun positie als tussenhandelaar in de internationale handel. De Jong Turken namen al tijdens de Eerste Wereldoorlog wetten aan die, ten koste van de verschillende christelijke bevolkingsgroepen, de ontwikkeling van een moslimbourgeoisie  moesten bevorderen, een maatregel die ook in de Turkse Republiek meerdere malen terugkwam. De overgang naar een Turkse natiestaat ging economisch gezien dan ook gepaard met een nationalisering van de economie en de economisch middenklasse.

Blogs


Premier Erdoğan wordt Turkije’s twaalfde president
Premier Erdoğan wordt Turkije’s twaalfde president
De Koerdische factor in de presidentiële verkiezingen
De bevoegdheden van de president
Erdoğan op nummer één in de verkiezingspolls
De kunst van het korte verhaal – Sait Faik
Stire Kaya-Cirik: Een echo uit een onverwerkt verleden
Concurrentie op de flanken in Diyarbakır
De onzichtbaarheid van vrouwen in de Turkse politiek
Erdoğan: twintig jaar na de eerste verkiezingsoverwinning
OPINIE: Turkse schaduw over onze raadsverkiezingen
ANALYSE: Uitslag Turkse verkiezingen
REPORTAGE: Een mooie uitslag, we gaan op dezelfde voet verder
ANALYSE: Reacties in Turkije
Lees meer...