Het Turkije Instituut is sinds eind 2015 gesloten. Aanleiding tot dit besluit was het gebrek aan perspectief op nieuwe fondsen, mede in het licht van de ontwikkelingen in Turkije. De website (turkije-instituut.nl) is nog wel toegankelijk als informatiebron. Hierdoor zal althans een deel van de expertise die in de afgelopen acht jaar is opgebouwd behouden blijven.

Bevolkingssamenstelling

In het laat Osmaanse Rijk deden zich dramatische verschuivingen voor in de bevolkingssamenstelling. Tijdens de expansieperiode van het Osmaanse Rijk had het rijk door middel van veroveringen en de opname van gevluchte Europese Joden een steeds meer diverse populatie gekregen. Toen het rijk in een snel tempo gebieden en oorlogen verloor had dit vergaande gevolgen voor de bevolkingssamenstelling.

Het verlies van territorium had twee gevolgen. Allereerst werden de verliezen vooral in het Europese deel van het Osmaanse Rijk geïncasseerd, waardoor het rijk een groot deel van zijn christelijke bevolking verloor. De moslims die in deze gebieden hadden gewoond vluchtten uiteindelijk naar Anatolië, dat zo steeds meer islamitisch werd. Met de Griekse verovering van de stad Thessaloniki in 1912 verloor het rijk daarnaast ook haar grootste Joodse gemeenschap.

Spanningen tussen bevolkingsgroepen in de overgebleven gebieden van het Osmaanse Rijk liepen op door de toestroom van moslim vluchtelingen uit de Balkan en de Kaukasus. De verdrijving uit hun oude woonplaatsen door christelijke staten lag bij aankomst nog vers in het geheugen en droeg bij aan een gepolariseerde verhouding tussen de christelijke en islamitische bevolkingsgroepen. Sultan Abdülhamit II (r. 1876-1909) gebruikte deze oplopende spanningen om een verdeel-en-heers tactiek uit te oefenen. Zo zette hij Koerdische regimenten op om Armeense separatisten te bestrijden, een tactiek die uitliep op grote moordpartijen onder de Armeense bevolking.

De definitieve ondergang van het Osmaanse Rijk bracht nog een laatste traumatische demografische verschuiving voort. Nadat Griekenland door de pas opgerichte Turkse Republiek was verslagen in de Turkse Onafhankelijkheidsoorlog (1920-1922) werd bij de Vrede van Lausanne (1923) besloten tot een bevolkingsuitwisseling tussen beide landen. Alle islamitische bewoners van Griekenland, met uitzondering van de gemeenschap in West-Thracië,  werden naar Turkije overgebracht. In ruil daarvoor moesten alle Grieks-orthodoxe bewoners van Turkije, met uitzondering van de gemeenschap in Istanbul en de bewoners van enkele overwegend Griekse eilanden, naar Griekenland vertrekken. Deze volksverhuizingen waren slecht geregeld en vele families werden zonder enige vorm van compensatie gedwongen huis en haard achterlaten. Alhoewel Turkije na de etnische zuivering verre van homogeen was, zorgde de bevolkingsuitwisseling er wel voor dat het een ruime Turks-islamitische meerderheid kreeg.

Blogs

Turkije Instituut sluit zijn deuren
Turkije Instituut sluit zijn deuren
Nieuw Turks kabinet, Turkse rechtsstaat verder onder druk
Turkije haalt Russisch vliegtuig neer, internationale coalitie tegen Daesh/IS lijkt te klappen
Turkije haalt Russisch vliegtuig neer, internationale coalitie tegen Daesh/IS lijkt te klappen
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Lees meer...