De Osmaanse Dynastie en Machtslegitimatie

De Osmaanse dynastie had vanaf de zeventiende eeuw haar macht gestaag zien afnemen. Belangrijke beslissingen werden steeds vaker genomen door hoge ambtenaren, en machtige families speelden een grote rol aan het hof en bij de troonopvolging. Het verdwijnen van een machtige sultan betekende echter niet dat er in de achttiende eeuw geen behoefte was aan machtslegitimatie van de Osmaanse dynastie. De manier waarop de sultan zich legitimeerde nam slechts nieuwe vormen aan, die pasten bij de nieuwe rol en beperkte politieke macht van het sultanaat.

Een poging om de machtslegitimatie van de sultan te herdefiniëren was de introductie van een nieuwe hofcultuur door sultan Ahmet III (r. 1703-1730). Ahmet probeerde de Osmaanse elite aan zich te binden door hen te imponeren met groots uiterlijk vertoon van rijkdom. Om dit te bereiken legde de sultan onder meer dure tulpencollecties aan, en deze periode in de Osmaanse hofcultuur wordt dan ook wel de Tulpenperiode (1718-1730) genoemd. Ahmet werd waarschijnlijk geïnspireerd door de uitbundige consumptie aan het hof van Lodewijk de XIV, tijdgenoot en koning van Frankrijk. In de nieuwe hofcultuur werd machtslegitimatie zo verbonden aan dure kleding, grootse banketten en prijzige tulpentuinen. De ontwikkeling van deze nieuwe hofcultuur kwam echter tot een einde met de onttroning van Ahmet in 1730.

Een ander middel van de sultans om hun tanende macht te bevestigen was een verdere verdieping van hun rol als beschermers van de islam. Als reactie op de in de achttiende eeuw opkomende religieus-fanatieke Arabische Wahhabi’s, die het spirituele gezag van de sultan als kalief betwistten, legden verschillende sultans meer nadruk op de bescherming van de pelgrimsroutes en de versterking van de heilige steden Mekka en Medina. Overigens maakte de sultan zelf nooit de pelgrimstocht. De reis naar Mekka zou de macht van de sultan kunnen beschadigen door zijn langdurige afwezigheid van het hof, en schriftgeleerden stelden dan ook dat  de sultan als heerser en beschermer van de orde in zijn rijk vrijstelling had van de lange pelgrimstocht. De sultan probeerde wel in te spelen op religieuze feesten en gebeurtenissen, met grootse banketten aan het einde van de Ramadan en de publiekelijke viering van de besnijdenis van zijn zonen. Verschillende sultans gebruikten religieuze kledingwetten om hun macht over zowel hun islamitische, als Joodse en christelijke onderdanen toonden en hun rol als beschermer van de maatschappelijke orde te onderstrepen.   

Binnen de dynastie zelf bleef de opvolging geregeld volgens het ‘recht van de oudste’ (ekberiyet) die al vanaf 1617 van kracht was geweest. De sultan werd opgevolgd door het oudste mannelijke familielid, vaak een broer of oom. Andere mannelijke leden van de dynastie bleven opgesloten in het paleis, totdat zij werden opgeroepen om de troon te bestijgen. De broedermoord die in de zeventiende eeuw was afgeschaft kwam slechts eenmaal terug toen Mahmut II (r. 1808-1839) zijn broer Mustafa IV (r. 1807-1808) in 1808 liet executeren om de troon te verkrijgen. De beperkte rol die prinsen konden spelen stond in contrast met de grote vrijheid die de dochters en zussen van de sultan in de achttiende eeuw genoten. Door huwelijken met hoge functionarissen kregen zij, zoals de moeders van de sultan tijdens de zeventtiende eeuw, een invloedrijke rol aan het Osmaanse hof. Pas in de negentiende eeuw werd de rol van vrouwen in de dynastie opnieuw beperkt.

Blogs

Davutoğlu waarschijnlijk nieuwe premier van Turkije
Davutoğlu waarschijnlijk nieuwe premier van Turkije

Premier Erdoğan wordt Turkije’s twaalfde president
Premier Erdoğan wordt Turkije’s twaalfde president
De Koerdische factor in de presidentiële verkiezingen
De bevoegdheden van de president
Erdoğan op nummer één in de verkiezingspolls
De kunst van het korte verhaal – Sait Faik
Stire Kaya-Cirik: Een echo uit een onverwerkt verleden
Concurrentie op de flanken in Diyarbakır
De onzichtbaarheid van vrouwen in de Turkse politiek
Erdoğan: twintig jaar na de eerste verkiezingsoverwinning
OPINIE: Turkse schaduw over onze raadsverkiezingen
ANALYSE: Uitslag Turkse verkiezingen
Lees meer...