Het Turkije Instituut is sinds eind 2015 gesloten. Aanleiding tot dit besluit was het gebrek aan perspectief op nieuwe fondsen, mede in het licht van de ontwikkelingen in Turkije. De website (turkije-instituut.nl) is nog wel toegankelijk als informatiebron. Hierdoor zal althans een deel van de expertise die in de afgelopen acht jaar is opgebouwd behouden blijven.

Religie en Bevolking

Religie was in het Osmaanse Rijk een belangrijk instrument om groepen af te bakenen en identiteiten te creëren (het millet systeem), zoals dit ook in veel andere delen van de wereld het geval was. Het was echter niet zo dat in het Osmaanse rijk moslims altijd een hoger status hadden dan Joden of christenen. Sommige prestigieuze bestuursfuncties werden toevertrouwd aan religieuze minderheden en ook door middel van rijkdom kon een Jood of christen maatschappelijk status verwerven dat hem boven het gros van de moslimbevolking plaatste.

Kledingvoorschriften waarbij onderscheid gemaakt werd tussen joden, christenen, moslims en verschillende sociale klassen waren altijd al van kracht geweest in het Osmaanse Rijk. Door een grotere sociale mobiliteit onder de bevolking in de achttiende eeuw kwamen er echter steeds meer mensen die hun nieuwe sociale status probeerden te tonen door middel van kleding. Dit was een doorn in het oog van gevestigde groepen zoals handelaren en gildenleden, die hun kledingprivileges zo zagen verdwijnen. Als reactie hierop stelde enkele sultans uit de achttiende eeuw nieuwe kledingwetten op die de grenzen tussen de sociale groepen moesten onderstrepen en beschermen. Sultan Mahmut II (r. 1808-1839) zag echter in dat dergelijke wetten niet meer kon worden gehandhaafd en probeerde in plaats van diversiteit juist uniformiteit onder zijn onderdanen te creëren. De oude kledingvoorschriften verdwenen en alle mannelijke onderdanen werden verplicht om de fez (een hoofddeksel) te dragen, ongeacht hun religie, beroep of klasse. Dit nieuwe idee betreffende de gelijkheid van de onderdanen van de sultan zou later in de negentiende eeuw nog een belangrijke rol spelen bij de machtslegitimatie van de dynastie.

De belangrijke rol die religie had gespeeld bij bestuurlijk onderscheid in het Osmaanse Rijk was ook duidelijk te zien bij de Griekse nationale onafhankelijkheidsoorlog (1821-1830). De Grieken hadden hun nationale identiteit grotendeels gevormd rond de gemeenschap van de Grieks-orthodoxe millet. In het Griekse nationalisme werd lidmaatschap van het patriarchaat (die leiding gaf aan de Grieks-orthodoxe millet) gelijkgesteld aan lidmaatschap van de Griekse natie. Ook Bulgaarse nationalisten zouden later in de negentiende eeuw gebruik maken van de religieuze gemeenschap (het Bulgaarse exarchaat) om het Bulgaarse nationalisme vorm te geven.


Blogs

Turkije Instituut sluit zijn deuren
Turkije Instituut sluit zijn deuren
Nieuw Turks kabinet, Turkse rechtsstaat verder onder druk
Turkije haalt Russisch vliegtuig neer, internationale coalitie tegen Daesh/IS lijkt te klappen
Turkije haalt Russisch vliegtuig neer, internationale coalitie tegen Daesh/IS lijkt te klappen
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Lees meer...