Het Turkije Instituut is sinds eind 2015 gesloten. Aanleiding tot dit besluit was het gebrek aan perspectief op nieuwe fondsen, mede in het licht van de ontwikkelingen in Turkije. De website (turkije-instituut.nl) is nog wel toegankelijk als informatiebron. Hierdoor zal althans een deel van de expertise die in de afgelopen acht jaar is opgebouwd behouden blijven.

Davutoğlu: energie en de EU

mei 2009, Turkije Instituut

Energie
Energie en de ontwikkeling van Turkije tot energietransitland is een speerpunt van Davutoğlu’s visie. Een rol als strategische speler op de wereldenergiemarkt zou Turkije’s regionale rol en onafhankelijkheid versterken. Rapprochement met Armenië past in Davutoğlu’s zero-problems beleid ten aanzien van buurlanden. Omdat de toenadering tegelijkertijd niet mag leiden tot verslechterde verhoudingen met het gas- en olierijke Azerbeidzjan staat Davutoğlu voor een moeilijke balanceeract.

EU
In Turkije, waar Davutoğlu vooral bekend staat om zijn pragmatische stijl en als pleitbezorger van een onafhankelijk buitenlands beleid, werd zijn benoeming overwegend positief ontvangen. De kritiek van de oppositie beperkte zich vooral tot het gegeven dat Davutoğlu geen parlementariër is. Commentatoren merkten verder op dat Davutoğlu beperkte resumé ten aanzien van het EU-proces geen belemmering hoeft te zijn. Hij zou voldoende pragmatisch zijn om in het Turkse belang te handelen, ook waar dit mogelijk afwijkt van zijn eigen visie. De relaties met de EU zou hij vooral overlaten aan EU-onderhandelaar Egemen Bağış.

Inzake het grootste obstakel in de relaties met de EU, de kwestie Cyprus, heeft hij vooralsnog een constructief signaal afgegeven. Onmiddellijk na zijn beëdiging op 5 mei bezocht Davutoğlu Cyprus en schaarde hij zich achter president Talat die momenteel onderhandelingen voert over hereniging van het eiland. Dit zou een duidelijk signaal zijn naar de winnaar van de verkiezingen, Derviş Eroğlu (Nationale Eenheid Partij) die een tweestatenoplossing voorstaat.

De academicus Davutoğlu zou als denker vooral een lange termijnvisie hebben inzake Europa. Als apolitieke strateeg zou Davutoğlu, zich bewust van de asymmetrie in de Turks-Europese betrekkingen, een sterker Turkije voorstaan. Volgens deze visie onderschrijft Davutoğlu de westerse oriëntatie van Turkije, maar benadrukt hij dat Turkije alleen maar als volwaardige partner wordt geaccepteerd door Europa als Europa op termijn niet om Turkije heen kan: Turkije als mediator in het Midden-Oosten en de Kaukasus bijvoorbeeld, en als spil in het Europese energievraagstuk. Een koerswijziging in het buitenlandse beleid waarbij de EU minder prioriteit krijgt, zou een strategische keuze kunnen zijn, aldus deze interpretatie. Waarschijnlijk laat Davutoğlu de betrekkingen met de EU vooral over aan Egemen Bağış. De vraag is echter hoeveel bewegingsruimte deze krijgt van Erdoğan, Gül en Davutoğlu, die in recente jaren elk een sterke rol opeisten in het Turkse buitenlandse beleid.

Zie ook: