Het Turkije Instituut is sinds eind 2015 gesloten. Aanleiding tot dit besluit was het gebrek aan perspectief op nieuwe fondsen, mede in het licht van de ontwikkelingen in Turkije. De website (turkije-instituut.nl) is nog wel toegankelijk als informatiebron. Hierdoor zal althans een deel van de expertise die in de afgelopen acht jaar is opgebouwd behouden blijven.

1e regeringstermijn van de AKP (2002-2007)

De AKP werd opgericht in augustus 2001 en groeide zonder te beschikken over een gestructureerde landelijke partijorganisatie in vijftien maanden uit tot de grootste partij bij de landelijke verkiezingen. Er bestaan verschillende verklaringen voor de winst van de AKP.

Proteststem
De winst zou niet zozeer een stem voor de AKP zijn geweest, als wel een proteststem tegen de falende partijen. Door opeenvolgende economische crises (eind jaren ’90-2001); het overheidsfalen bij de aardbeving in Izmit (1999); en grootschalige corruptieschandalen eind jaren ’90, zou de bevolking het vertrouwen in het bestaande politieke stelsel hebben verloren waarvan de AKP zou hebben geprofiteerd. De partij zou zich succesvol hebben weten te profileren als alternatief voor de falende centrumrechtse partijen. Omdat behalve de AKP alleen de Republikeinse Volkspartij (CHP) de kiesdrempel haalde, kon de AKP als grootse partij met een derde van de stemmen een tweederde meerderheid in het parlement halen.

Bottom-up politieke transformatie
Hoewel de AKP niet beschikte over een eigen goed gestructureerd landelijk netwerk om kiezers te mobiliseren zouden veel religieus geïnspireerde netwerken hun achterban hebben gemobiliseerd om op de AKP te stemmen. De AKP werd geassocieerd met sociale rechtvaardigheid, participatie en sociaalconservatieve culturele waarden waardoor de partij zich kon ontwikkelen tot favoriet van religieuze liefdadigheidsorganisaties en de sociaaleconomisch achtergestelde massa.

Volgens deze verklaring zouden deze netwerken aan zelfbewustzijn hebben gewonnen door hun toenemende sociale en economische gewicht en in de AKP het instrument hebben gezien om het centrum van de Turkse politiek te herdefiniëren naar de eigen morele waarden. In deze visie zou sprake zijn van een bottom-up politieke transformatie waarin het maatschappelijk middenveld de grenzen van het publieke domein opzocht en overheidsinstituties representatiever wilde maken voor de bevolkingssamenstelling.

Beleid
Het AKP-beleid kenmerkte zich in de eerste jaren na de verkiezingsoverwinning van 2002 door een pragmatische koers om polarisatie ten opzichte van seculiere tegenstanders te voorkomen. Door een tweederde meerderheid in het parlement kon de partij in relatief snel tempo economische en politieke hervormingen doorvoeren die uiteindelijk culmineerden in de start van toetredingsonderhandelingen met de EU (oktober 2005). De macro-economische hervormingen die waren ingezet onder de voorgaande DSP-MHP-ANAP coalitieregering werden door de AKP voortgezet.

Onder invloed van dit beleid maakte de Turkse economie een snelle ontwikkeling door. De welvaartsstijging was in brede delen van de samenleving tastbaar. De politieke daadkracht van de AKP en het liberale economische model dat de partij voorstond deed het vertrouwen van consumenten en buitenlandse investeerders in Turkije groeien. Hoewel voorgaande regeringen een begin maakten met enkele belangrijke maatregelen die bijdroegen aan het economisch herstel en de start van EU-onderhandelingen, werd het succes in grote mate toegeschreven aan de AKP.

Blogs

Turkije Instituut sluit zijn deuren
Turkije Instituut sluit zijn deuren
Nieuw Turks kabinet, Turkse rechtsstaat verder onder druk
Turkije haalt Russisch vliegtuig neer, internationale coalitie tegen Daesh/IS lijkt te klappen
Turkije haalt Russisch vliegtuig neer, internationale coalitie tegen Daesh/IS lijkt te klappen
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Lees meer...