Het Turkije Instituut is sinds eind 2015 gesloten. Aanleiding tot dit besluit was het gebrek aan perspectief op nieuwe fondsen, mede in het licht van de ontwikkelingen in Turkije. De website (turkije-instituut.nl) is nog wel toegankelijk als informatiebron. Hierdoor zal althans een deel van de expertise die in de afgelopen acht jaar is opgebouwd behouden blijven.

Ideologische integratie en migratie religieus conservatisme

Ideologische integratie islam-nationalisme-staatscentrisme
Terwijl in Arabische landen religieuze politiek-maatschappelijke organisaties in hun participatieruimte werden beperkt en zich gaandeweg ontwikkelden tot antiwesterse, anti-establishment protestbewegingen, heeft de Turkse staat sinds de staatsgreep van 1980 een tweeledig stimulerings- en inperkingsbeleid gevoerd. Enerzijds werden radicale organisaties die de status-quo afwezen bestreden, anderzijds kregen bewegingen die het primaat van de staat niet ter discussie stelden de ruimte om deel te nemen aan het politieke en economische proces. Achterliggende gedachte was daarbij de bestrijding en voorkoming van linkse radicalisatie onder de bevolking in sociaal-economisch onderontwikkelde delen van Turkije.

Ten gevolge van dit tweesporenbeleid ontwikkelden Turkse religieus-politieke bewegingen zich in tegenstelling tot in andere islamitische landen niet tot antistaat protestbewegingen. De interactie en integratie tussen staat en religieuze maatschappelijke organisaties speelden daarnaast een rol in de transformatie van antiwesterse en antimoderniseringsopvattingen van religieuze maatschappelijke bewegingen in Turkije. De incorporatie in het democratische proces droeg bij aan matiging en herstructurering van de politieke islam in Turkije door de integratie van religie, Turks nationalisme en staatscentrisme.

Binnenlandse migratie

De snelle urbanisatie van Turkije in de jaren ’80 en ’90 is een andere ontwikkeling die het succes van (voormalig) islamistische bewegingen kan verklaren. Onder verwijzing naar identiteit en sociale rechtvaardigheid waren de bewegingen effectief in de mobilisatie van de massa.

In de afgelopen decennia nam de binnenlandse migratie van platteland naar stad, om economische redenen dan wel wegens de gedwongen verhuizing van Koerden naar stedelijke Turkse gebieden om hun assimilatie te versnellen, enorm toe. Enerzijds droeg de rappe urbanisatie bij aan de verspreiding van sociaalconservatieve waarden. Anderzijds werd de religieusconservatieve identiteit van migranten versterkt door hulp van religieuze organisaties die zich om hun lot bekommerden. Waar de overheid niet goed in staat bleek om basisvoorzieningen te verstrekken, zetten goed georganiseerde religieuze organisaties in de krottenwijken een netwerk op dat voorzag in medische zorg, voedselhulp en afvalophaal. Sociale rechtvaardigheid werd door deze effectieve hulp geassocieerd met religieusconservatieve politieke partijen.

Blogs

Turkije Instituut sluit zijn deuren
Turkije Instituut sluit zijn deuren
Nieuw Turks kabinet, Turkse rechtsstaat verder onder druk
Turkije haalt Russisch vliegtuig neer, internationale coalitie tegen Daesh/IS lijkt te klappen
Turkije haalt Russisch vliegtuig neer, internationale coalitie tegen Daesh/IS lijkt te klappen
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Lees meer...