Het Turkije Instituut is sinds eind 2015 gesloten. Aanleiding tot dit besluit was het gebrek aan perspectief op nieuwe fondsen, mede in het licht van de ontwikkelingen in Turkije. De website (turkije-instituut.nl) is nog wel toegankelijk als informatiebron. Hierdoor zal althans een deel van de expertise die in de afgelopen acht jaar is opgebouwd behouden blijven.

Mensenrechten

Turkije heeft op het gebied van de naleving van mensenrechten lange tijd een slechte naam gehad. De bij tijd en wijle instabiele politieke verhoudingen (rond de verschillende militaire coups en als gevolg van de strijd tegen de PKK in het Zuidoosten) leidden er vaak toe dat basale individuele rechten in het gedrang kwamen. Als gevolg van de hervormingen sinds het begin van dit decennium heeft Turkije op het gebied van mensenrechten vooruitgang geboekt, maar heeft nog een lange weg te gaan.

Zo is onlangs de discriminatiewet onder de loep genomen. Hiermee wil de regering discriminatie gebaseerd op religie, natie en etniciteit tegengaan. Daarnaast is het dragen van een hoofddoek in (sommige) publieke instanties mogelijk gemaakt. En op privéscholen zullen verschillende talen en dialecten worden aangeboden, die voorheen verboden waren (bijvoorbeeld het Koerdisch).

Een kritische opstelling jegens de regering en de staat is nog steeds niet zonder risico's. Eind 2012 zijn minstens 49 journalisten opgepakt. Turkije loopt dan ook voorop als het gaat om  schendingen van de persvrijheid en vrijheid van meningsuiting. Zo wordt er veelvuldig misbruik gemaakt van de zeer ruime interpretatie mogelijkheid van de Antiterrorismewetgeving (artikel 314 van het Turks Wetboek van Strafrecht) wordt er veelvuldig misbruik gemaakt om critici (zoals journalisten) te onderdrukken. Een ander voorbeeld is artikel 301 van het Turks Wetboek van Strafrecht. Dit artikel biedt zowel de openbare aanklager, als ook iedere individuele burger de mogelijkheid een aanklacht in te dienen wegens het schenden van de eer van de natie of het beledigen van de zogeheten 'Turksheid'. In het recente verleden zijn op grond van dit artikel tal van intellectuelen, waaronder bekende schrijvers als Orhan Pamuk, Elif şafak of journalisten als de in 2006 vermoorde Armeens-Turkse Hrant Dink aangeklaagd. In september 2010 (n.a.v een eerder besluit in 2008) werd artikel 301 enigszins afgezwakt met de grondwetswijziging die toen plaatsvond. In een reactie liet de Europese Commissie weten de maatregel te beschouwen als een stap in de goede richting. De Commissie benadrukte echter tegelijkertijd dat de Turkse wetgeving nog onvoldoende garantie biedt voor de vrijheid van meningsuiting en verder in overeenstemming moet worden gebracht met het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM).

De grote mate van onschendbaarheid van de politie vormt ook een grote bedreiging voor de vrijheid van meningsuiting. Bij verschillende demonstraties maakt de politie gebruik van geweld. Achteraf wordt de politie door de overheid in bescherming genomen met een verklaring dat de demonstraties illegaal werden gehouden of dat de demonstranten zich verzetten. 

Daarnaast kent Turkije zeer lange hechtenistermijnen. Volgens de Mensenrechten Stichting van Turkije (TIHV) wachtten aan het einde van 2011 45% van ongeveer 120.000 gevangenen in Turkije nog op een vonnis. Voor minderjarigen zou dit 90% zijn. 

Blogs

Turkije Instituut sluit zijn deuren
Turkije Instituut sluit zijn deuren
Nieuw Turks kabinet, Turkse rechtsstaat verder onder druk
Turkije haalt Russisch vliegtuig neer, internationale coalitie tegen Daesh/IS lijkt te klappen
Turkije haalt Russisch vliegtuig neer, internationale coalitie tegen Daesh/IS lijkt te klappen
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Lees meer...