Het Turkije Instituut is sinds eind 2015 gesloten. Aanleiding tot dit besluit was het gebrek aan perspectief op nieuwe fondsen, mede in het licht van de ontwikkelingen in Turkije. De website (turkije-instituut.nl) is nog wel toegankelijk als informatiebron. Hierdoor zal althans een deel van de expertise die in de afgelopen acht jaar is opgebouwd behouden blijven.

De Koerden in de Turkse Republiek

Nadat het door de Britten in Palestina en Irak was verslagen, moest het Osmaanse Rijk op 30 oktober 1918 akkoord gaan met een wapenstilstand. Vrijwel direct hierna kwam een Turks-nationalistische verzetsbeweging op gang die al tijdens de Eerste Wereldoorlog was voorbereid, en die de opdeling van het Rijk trachtte te voorkomen. De beweging vond het vredesverdrag van Sèvres, dat de Osmaanse regering op 10 augustus 1920 ondertekende en een enorm territoriumverlies voor de Turken betekende, om die reden onaanvaardbaar. Zij rechtvaardigde haar aanspraken op basis van de veertien punten die de Amerikaanse president Woodrow Wilson had opgesteld. De beweging deed dit uit naam van de islamitische bevolking in het Osmaanse Rijk die zij, blijkens haar publicaties, zag als één natie, bestaande uit zowel Turken als Koerden. De centrale verklaring in het Nationale Pact (Misak-i Millî), dat tot aan het verdrag van Lausanne in 1923 gold als het officiële document van doelstellingen van de verzetsbeweging, was dat het gebied binnen de grenzen van de wapenstilstand, en dat werd bewoond door een Osmaans-islamitische meerderheid, een ondeelbaar geheel vormde. Dit principe neemt nog steeds een centrale plaats in in het Turkse nationalistische gedachtegoed.

Na de onafhankelijkheidsoorlog en de stichting van de republiek in 1923 veranderde de koers van de kemalistische leiding van de republiek echter. In de statuten van de Republikeinse Volkspartij werd in 1923 niet meer gesproken over moslims, maar over de Turkse nationaliteit en cultuur. In 1925 werd het gebruik van termen als ‘Koerd’, ‘Tsjerkes’, ‘Laz’, ‘Koerdistan’ en ‘Lazistan’ door het Ministerie van Onderwijs verboden. De eenheid van de Turkse natie werd benadrukt. ‘Gelukkig is degene die zich Turk noemt’ (‘Ne mutlu Türk'üm diyene') is een uitspraak van Atatürk die nu nog overal in Turkije monumenten, gevels en muren siert. De veelal zo intens ervaren Turkse nationale identiteit is voor veel Turken een belangrijke reden om tegen de Koerdische beweging te zijn.

In een poging de bestaande machtsstructuren te breken werden Koerdische grootgrondbezitters en stamhoofden gedwongen zich in het westen van het land te vestigen. In reactie op de nationalistische, seculiere, politiek van de nieuwe republiek braken in 1925 en 1926 onder de Koerden opstanden uit, die voornamelijk religieus gemotiveerd waren. Na het neerslaan van de opstanden werden veel van de leiders geëxecuteerd en werden meer dan 20.000 Koerden naar het midden en westen van het land gedeporteerd. Ook hierna bleven kleinere opstanden in de bergen van het zuidoosten voortduren, en was er nog een grote opstand in de regio Dersim (Tunceli) in 1937-38, die eveneens hard werd neergeslagen.

Blogs

Turkije Instituut sluit zijn deuren
Turkije Instituut sluit zijn deuren
Nieuw Turks kabinet, Turkse rechtsstaat verder onder druk
Turkije haalt Russisch vliegtuig neer, internationale coalitie tegen Daesh/IS lijkt te klappen
Turkije haalt Russisch vliegtuig neer, internationale coalitie tegen Daesh/IS lijkt te klappen
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Lees meer...