Het Turkije Instituut is sinds eind 2015 gesloten. Aanleiding tot dit besluit was het gebrek aan perspectief op nieuwe fondsen, mede in het licht van de ontwikkelingen in Turkije. De website (turkije-instituut.nl) is nog wel toegankelijk als informatiebron. Hierdoor zal althans een deel van de expertise die in de afgelopen acht jaar is opgebouwd behouden blijven.

De PKK

In 1978 werd een organisatie opgericht, de Partiya Karkeren Kurdistan (Arbeiderspartij van Koerdistan - PKK) die zich, anders dan andere nationalistische Koerdische organisaties, bewust richtte op de achtergestelde jeugd in de dorpen en steden, met een sterk accent op (gewapende) actie. De oprichters van de PKK kwamen voort uit de linkse studentenbeweging. Hun ideologie was een aangepaste vorm van het marxisme-leninisme, waarin onderdrukte volkeren de plaats van het revolutionaire proletariaat innamen.

Na de militaire coup van 1980 werden veel PKK-aanhangers opgepakt, vele anderen vluchtten naar Syrië. Met medewerking van de Syrische regering en de (illegale) Democratische Partij van Koerdistan in Noord-Irak, was de PKK enige jaren later in staat om langs twee wegen Turks grondgebied te infiltreren. Aanvallen op Turkse militaire doelen begonnen in 1984, en waren het startsein voor een jarenlange guerrillastrijd tegen het Turkse leger. Vanaf 1986 stelden de Turkse autoriteiten zogenaamde ‘dorpswachters’ aan die de dorpen tegen aanvallen van de PKK moesten beschermen. Vanaf het begin van de jaren negentig nam het Turkse leger in zijn strijd tegen de PKK steeds meer zijn toevlucht tot het ontruimen en verwoesten van bergdorpen. In 1996 waren er in totaal 3000 dorpen geruimd, waarvan de inwoners voor het merendeel noodgedwongen naar de grote steden trokken – een menselijk drama op grote schaal. De gewapende strijd en de ontruimingen in het zuidoosten zijn een belangrijke factor in de toegenomen interne migratie en urbanisering in Turkije.

In 1998 dreigde Turkije Syrië met oorlog als zij onderdak zou blijven bieden aan de PKK en haar leider Abdullah Öcalan. Deze werd hierop door Syrië uitgezet en uiteindelijk in februari 1999 in Kenia door Turkse commando’s opgepakt. Öcalan riep tijdens zijn gevangenschap op tot een vreedzame oplossing van het conflict, en de leiding van de PKK liet weten vast te zullen houden aan een staakt-het-vuren. De verliezen aan beide zijden waren groot: in 1999 werd het totaal aantal doden in het conflict sinds 1984 algemeen geschat op 30.000. Verder liet een in opdracht van de Turkse overheid door de Hacettepe Universiteit verricht onderzoek zien dat er in Turkije in 2006 nog rond de 1 miljoen binnenlandse ontheemden (‘internally displaced persons’) waren.

De PKK wordt door de Turkse staat gekwalificeerd als een terroristische organisatie, evenals door de VS en de Europese Unie (sinds 2002). Internationaal zijn de meningen echter verdeeld. Er is hier en daar ook sympathie voor de strijd van de Koerden voor hun eigen identiteit of zelfs een eigen staat, zeker als dat afgezet wordt tegen de jarenlange onderdrukking van hun rechten. Anderzijds is er veel kritiek op de gewelddadige manier waarop de PKK dit tracht te bereiken.

Blogs

Turkije Instituut sluit zijn deuren
Turkije Instituut sluit zijn deuren
Nieuw Turks kabinet, Turkse rechtsstaat verder onder druk
Turkije haalt Russisch vliegtuig neer, internationale coalitie tegen Daesh/IS lijkt te klappen
Turkije haalt Russisch vliegtuig neer, internationale coalitie tegen Daesh/IS lijkt te klappen
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Lees meer...