Het Turkije Instituut is sinds eind 2015 gesloten. Aanleiding tot dit besluit was het gebrek aan perspectief op nieuwe fondsen, mede in het licht van de ontwikkelingen in Turkije. De website (turkije-instituut.nl) is nog wel toegankelijk als informatiebron. Hierdoor zal althans een deel van de expertise die in de afgelopen acht jaar is opgebouwd behouden blijven.

ANALYSE: Internationale reacties - Rocky third term

13 juni 2011

‘Geen monsteroverwinning’, kopt de Volkskrant online. Dat lijkt vreemd: de AKP wist gisteren immers bijna 50% van de stemmen te winnen - in het gefragmenteerde Nederlandse stelsel is zo’n uitslag ongekend. In Turkije leverde de derde verkiezingszege op rij premier Recep Tayyip Erdoğan echter net niet genoeg op.

Op basis van 326 van de 550 parlementszetels is Erdoğan namelijk afhankelijker van de oppositie dan hem lief is. Het is bij lange na niet de tweederde meerderheid (367) waarmee de regering zonder ruggespraak met de oppositie een nieuwe Grondwet door kan voeren. En het is vier zetels te weinig om dan op zijn minst middels een referendum het Turkse electoraat zich rechtstreeks te laten uitspreken voor of tegen dergelijke ingrijpende maatregelen die nu bovenaan de politieke agenda staan.

Erdoğan is sinds zondag ‘de meest succesvolle premier in de geschiedenis van Turkije’s meerpartijenstelsel’, aldus de Britse liberale krant The Guardian, maar de partij ‘will face a rocky third term’. Het is de algemene teneur van de internationale berichtgeving over de uitslag van de Turkse verkiezingen. In gematigd positieve zin overigens: gedwongen worden tot politieke onderhandeling waarborgt een zeker machtsevenwicht in het verdeelde Turkije. ‘Het plan voor een presidentiële grondwet om Turkije binnenkort als staatshoofd te kunnen regeren, zal Erdoğan vermoedelijk niet kunnen doorzetten’, stelt het invloedrijke Duitse dagblad Frankfurter Allgemeine Zeitung (FAZ). ‘Voor de democratische ontwikkeling van Turkije is dat geen nadeel.’

Voor het democratiseringsproces in Turkije had het gisteren slechter uit kunnen pakken, zo lijkt het. De vrees voor de toenemend autoritaire machtsuitoefening van de heersende AKP blijft echter relevant. De grootse overwinning van de AKP ‘doet critici vrezen dat de partij haar machtspositie na een decennium nog verder zal consolideren en burgerlijke rechten en de oppositie nog meer zal inperken’, aldus de International Herald Tribune.

The Guardian wijst daarnaast op de risico’s van de belangrijkste troefkaarten van de AKP: de bloeiende Turkse economie en het assertieve buitenlands beleid, met name de toenadering tot de islamitische buren in de regio. ‘Analisten voorspellen een gevaarlijke oververhitting van de economie, en Turkije’s “zero-problem” beleid staat onder druk van regionale opstanden zoals in het naburige Syrië, lang een bondgenoot van Turkije.’ De grootste hindernis voor Erdoğan is echter de Koerdische kwestie, stelt de FAZ. ‘Zolang deze tijdbom niet onschadelijk wordt gemaakt, kan Ankara haar pretenties in het buitenlands beleid niet waarmaken.’

In tegenstelling tot de vorige verkiezingen in 2007, speelde ‘Europa’ nauwelijks een rol in de verkiezingscampagnes. Het EU-toetredingsproces is in de afgelopen jaren nagenoeg tot stilstand gekomen en het animo voor lidmaatschap in Turkije is afgenomen tot rond 40%. Wel kondigde Erdoğan vorige week aan dat het huidige Directoraat-Generaal voor Europese Zaken wordt opgewaardeerd tot een volwaardig ministerie. In een felicitatiebrief aan Erdoğan grijpen de voorzitters van de Europese Raad en de Europese Commissie Herman van Rompuy en José Manuel Barroso de gelegenheid aan om de Turks-Europese betrekkingen een impuls te geven. ‘We zijn ervan overtuigd dat er een periode aanbreekt met nieuwe mogelijkheden voor verdere hervormingen, waardoor het vertrouwen tussen Turkije en de EU-lidstaten verder groeit.’

Blogs

Turkije Instituut sluit zijn deuren
Turkije Instituut sluit zijn deuren
Nieuw Turks kabinet, Turkse rechtsstaat verder onder druk
Turkije haalt Russisch vliegtuig neer, internationale coalitie tegen Daesh/IS lijkt te klappen
Turkije haalt Russisch vliegtuig neer, internationale coalitie tegen Daesh/IS lijkt te klappen
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Lees meer...