Het Turkije Instituut is sinds eind 2015 gesloten. Aanleiding tot dit besluit was het gebrek aan perspectief op nieuwe fondsen, mede in het licht van de ontwikkelingen in Turkije. De website (turkije-instituut.nl) is nog wel toegankelijk als informatiebron. Hierdoor zal althans een deel van de expertise die in de afgelopen acht jaar is opgebouwd behouden blijven.

De positie van vrouwen in Turkije

Aan het hoofd van enkele van de grootste bedrijven in Turkije staan vrouwen en het aandeel vrouwelijke hoogleraren aan Turkse universiteiten ligt beduidend hoger dan in Nederland (ruim 25% in Turkije versus nog geen 15% in Nederland). Deze vrouwen maken echter meestal deel uit van de liberale, stedelijke elite van Turkije. Over het algemeen is de positie van vrouwen in de Turkse samenleving achtergesteld ten opzichte van mannen. Hoewel er de laatste jaren drastische hervormingen zijn doorgevoerd die de wettelijke positie van vrouwen aanzienlijk hebben verbeterd, blijft de sociale werkelijkheid daar ver bij achter.

Turkije heeft nog een lange weg te gaan op weg naar gendergelijkheid, zo blijkt onder meer uit het recente voortgangsrapport van de Europese Commissie (2012) en het Global Gender Gap Report (2012) van het World Economic Forum, waarop Turkije op een lijst van 135 landen de 124ste plaats inneemt, onder India, de Verenigde Arabische Emiraten en Zuid-Amerika. In grote delen van Turkije worden vrouwen nog altijd ondergeschikt geacht aan hun mannelijke familieleden en echtgenoot. Met name geweld tegen vrouwen, analfabetisme en onderwijs, arbeidsparticipatie en politieke participatie zijn onderwerpen van zorg.

Zo is volgens een rapport uit 2008 42% van de vrouwen in Turkije minstens eens in haar leven het slachtoffer van huiselijk geweld. Volgens de cijfers van het Ministerie van Familie- en Sociale Zaken zijn in 2012 11.478 vrouwen vanwege huiselijk geweld opgevangen of beschermd door de staat en zijn er 155 vrouwen overleden. Jaarlijks gaat meer dan een half miljoen meisjes niet naar school, omdat onderwijs voor hen niet van belang wordt geacht. Omdat in sommige gebieden in het Zuidoosten meisjes bij geboorte niet geregistreerd worden, zijn zij administratief onzichtbaar en vallen ze buiten het bereik van de staat. Om de onderwijsparticipatie van meisjes te bevorderen, startten UNICEF en de Turkse overheid in 2003 een grootschalige succesvolle campagne, Haydi Kızlar Okula. Analfabetisme onder vrouwen bedraagt in heel Turkije zo’n 15% - onder mannen is dat 5%. Het participatiecijfer van vrouwen op de arbeidsmarkt is 26% - dat is nog niet de helft van het EU-gemiddelde, terwijl de arbeidsparticipatie onder vrouwen in Nederland 74% bedraagt (overigens betreft dit voor een groot deel parttime werk). Het (grote) aantal vrouwen dat onbetaalde arbeid verricht, in het huishouden of in de landbouw, valt hier buiten.

De strikte scheiding tussen religie en staat in het openbare leven vormt een hindernis voor vrouwen die hun (religieuze) identiteit wensen uit te dragen door het dragen van een hoofddoek. Werken bij de overheid of deelnemen aan hoger onderwijs is dan uitgesloten. Zo'n 65% van de Turkse vrouwen draagt een hoofddoek (meestal een tradtioneel omgeknoopte sjaal, hoewel veel jonge vrouwen de bedekkender türban dragen die vaak geassocieerd wordt met politieke islam), een cijfer dat tamelijk stabiel is. Het verbod op toegang tot de universiteit is de facto geslecht door een uitspraak van de machtige Hoger Onderwijsraad YÖK in oktober 2010, dat studenten niet geweerd mogen worden van onderwijs omdat ze zich niet houden aan disciplinaire regels. In de praktijk lieten veel universiteiten gehoofddoekte studenten al oogluikend toe.

Politieke participatie van vrouwen is erg laag: slechts 78 van de 550 parlementariërs zijn vrouw (2012) – overigens meer dan een verdrievoudiging ten opzichte van 2007, toen nog maar 22 vrouwen zitting hadden in het parlement. In bestuursfuncties, zowel lokaal als nationaal, zijn vrouwen zo goed als afwezig.

Blogs

Turkije Instituut sluit zijn deuren
Turkije Instituut sluit zijn deuren
Nieuw Turks kabinet, Turkse rechtsstaat verder onder druk
Turkije haalt Russisch vliegtuig neer, internationale coalitie tegen Daesh/IS lijkt te klappen
Turkije haalt Russisch vliegtuig neer, internationale coalitie tegen Daesh/IS lijkt te klappen
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Lees meer...