Het Turkije Instituut is sinds eind 2015 gesloten. Aanleiding tot dit besluit was het gebrek aan perspectief op nieuwe fondsen, mede in het licht van de ontwikkelingen in Turkije. De website (turkije-instituut.nl) is nog wel toegankelijk als informatiebron. Hierdoor zal althans een deel van de expertise die in de afgelopen acht jaar is opgebouwd behouden blijven.

Het Presidium voor Religieuze Zaken: Diyanet

Turkije kent een staatsislam en de Diyanet, het Presidium voor Religieuze Zaken, is het staatsorgaan dat is belast met de zorg voor het religieuze leven. De activiteiten zijn in principe gericht op de hele bevolking, want de islam wordt gezien als een belangrijk element van de gemeenschappelijke Turkse identiteit. Ze strekken zich ook uit over de grens; de Diyanet is inmiddels ook werkzaam in landen waar grote aantallen Turkse migranten wonen, zoals in Nederland en Duitsland. In Europa zijn zodoende inmiddels vele honderden stafleden van het Presidium werkzaam: het totale aantal personeelsleden betreft ca. 85.000.

De Diyanet is dus een omvangrijk staatsorgaan. De zorg voor de ‘officiële islam’ beslaat dan ook een groot aantal activiteiten, zoals: het benoemen van predikers en moefti’s (adviseurs in geloofskwesties) en van andere aan de moskee verbonden functionarissen, hun scholing en bijscholing, het beheren van moskeeën, en het informeren van de samenleving over wat de islam heeft te zeggen over belangrijke geloofs- en maatschappelijke vraagstukken. Onder deze laatste noemer vallen traditionele godsdienstige taken als koran- en godsdienstlessen of het informeren over de islamitische kalender en de precieze gebedstijden, maar ook het opzetten van gezinsbureaus die zich richten op het verbeteren van de positie van vrouwen en het tegengaan van geweld tegen hen.

Ontstaansgeschiedenis
Na de oprichting van de Republiek Turkije nam Atatürk een reeks maatregelen die het seculiere karakter van de jonge staat moesten versterken. Het kalifaat werd in 1924 afgeschaft en in 1925 werden mystieke broederschappen verboden en derwisjkloosters en heiligengraven gesloten. In 1924 werd eveneens de functie van şeyhülislam (de hoogste adviseur in geloofszaken) afgeschaft en vervangen door een nieuw orgaan, het Presidium voor Religieuze Zaken ofwel de Diyanet. Dit orgaan, dat direct onder de premier ressorteerde, kreeg zeggenschap over alle religieuze aspecten van het leven van de Turken. De islam die de Diyanet moest uitdragen, diende zich positief te verhouden tot de seculiere staat en tot modernisering.

Beide zijn nog steeds belangrijke pijlers van de Diyanet. Religie wordt volgens de Diyanet nog steeds geacht geen invloed te hebben op staatszaken. Het streven naar ‘verlichting’ van de gelovige met ‘ware’ kennis is ook nu een belangrijke karakteristiek. Onder ware kennis wordt verstaan kennis die is gebaseerd op geautoriseerde islamitische bronnen en die zowel de wetenschap als de tradities respecteert.

Blogs

Turkije Instituut sluit zijn deuren
Turkije Instituut sluit zijn deuren
Nieuw Turks kabinet, Turkse rechtsstaat verder onder druk
Turkije haalt Russisch vliegtuig neer, internationale coalitie tegen Daesh/IS lijkt te klappen
Turkije haalt Russisch vliegtuig neer, internationale coalitie tegen Daesh/IS lijkt te klappen
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Lees meer...