Het Turkije Instituut is sinds eind 2015 gesloten. Aanleiding tot dit besluit was het gebrek aan perspectief op nieuwe fondsen, mede in het licht van de ontwikkelingen in Turkije. De website (turkije-instituut.nl) is nog wel toegankelijk als informatiebron. Hierdoor zal althans een deel van de expertise die in de afgelopen acht jaar is opgebouwd behouden blijven.

Turkije, islam en de islamitische wereld

Vanuit het Midden-Oosten en de rest van de islamitische wereld wordt de strijd in Turkije tussen kemalisten en de AKP met grote belangstelling gevolgd, om heel verschillende redenen.

Voor veel moslims is de Islam in het seculiere Turkije een uiterst verwaterde variant van hun godsdienst. De afschaffing van het kalifaat door Atatürk in 1924 en het daarna opgang gekomen secularisatieproces vinden in de ogen van de meeste regimes in de Arabische wereld geen genade. Zo weigerde de Saoedische koning gedurende zijn staatsbezoek in het najaar van 2007 het protocollair onvermijdelijke bezoek aan het mausoleum van Atatürk af te leggen. De positie van de vrouw, alcoholgebruik, de algehele oriëntatie op het Westen, het gaat de meeste moslims in de Arabische wereld, maar ook daarbuiten, te ver. Dat geldt vanzelfsprekend ook voor de strategische alliantie die Turkije al jaren met de staat Israël heeft.

Daarbij komt dat, in tegenstelling tot wat vaak buiten Turkije wordt aangenomen, er geen vanzelfsprekende broederschap bestond tussen Turkije en rest van de islamitische wereld. Immers, voor veel moslims in het Midden-Oosten is Turkije de erfopvolger van hun oude kolonisator, het Osmaanse Rijk.

Nog altijd bestaat er geen vanzelfsprekende broederschap tussen Turkije en de islamitische wereld. Wel is er sinds een paar jaar sprake van toenadering. Het nieuwe, assertieve buitenlands beleid van de AKP en de Arabische Lente zijn hiervoor de belangrijkste oorzaken. De denktank TESEV beschreef in rapporten over de Arabische perceptie van Turkije een trend waarin Turkije enorm aan populariteit wint. Ook het feit dat de Turkse soapseries Nur en Muhtesem Yüzyil, gretig aftrek vinden in het Midden-Oosten toont aan dat het beeld van het Ottomaanse Rijk als kolonisator niet overal in het Midden-Oosten meer even sterk aanwezig is. De series staan symbool voor de toenemende soft-power, waarmee Turkije zijn invloedssfeer in de regio probeert te vergroten.

In een regio waarin de interne machtsverhoudingen in verschillende landen ingrijpend veranderden en politieke systemen in transformatie zijn, werd al gauw naar Turkije als opkomende machtsfactor gekeken. Turkije maakte hier gretig gebruik van door ‘het Turkse model’ in bijvoorbeeld Egypte te promoten. Het leidde tot een stortvloed aan publicaties en conferenties over de vraag of Turkije als voorbeeld zou kunnen dienen voor de verschillende landen, waar de Arabische Lente plaatsvond.

Meer informatie over de veranderende verhoudingen tussen Turkije en de Arabische wereld is te vinden op de pagina Turkije en de Arabische Lente.

Blogs

Turkije Instituut sluit zijn deuren
Turkije Instituut sluit zijn deuren
Nieuw Turks kabinet, Turkse rechtsstaat verder onder druk
Turkije haalt Russisch vliegtuig neer, internationale coalitie tegen Daesh/IS lijkt te klappen
Turkije haalt Russisch vliegtuig neer, internationale coalitie tegen Daesh/IS lijkt te klappen
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Lees meer...