Het Turkije Instituut is sinds eind 2015 gesloten. Aanleiding tot dit besluit was het gebrek aan perspectief op nieuwe fondsen, mede in het licht van de ontwikkelingen in Turkije. De website (turkije-instituut.nl) is nog wel toegankelijk als informatiebron. Hierdoor zal althans een deel van de expertise die in de afgelopen acht jaar is opgebouwd behouden blijven.

Overzicht

Turkije is sinds 1941 opgedee ld in zeven regio’s, die samen de 81 provincies van het land omspannen. Alhoewel de afzonderlijke provincies daadwerkelijke bestuurlijke entiteiten zijn, wordt de indeling op regio’s vooral gebruikt voor statistische doeleinden. De zeven regio’s zijn de Marmara-regio, de Egeïsche kust, Centraal-Anatolië, de Mediterrane kust, de Zwarte Zeekust, Oost-Anatolië en Zuidoost-Anatolië.

De favorieten
Historisch heeft het economisch zwaartepunt van Turkije altijd in het gebied rond Istanbul gelegen. Alleen al de provincie Istanbul voorziet in meer dan twintig procent (2008) van het BBP van Turkije. Voor de gehele Marmara regio is dat 37,1 procent (2005) van het totaal. De gigantische commerciële en industriële activiteit in en rondom Istanbul, zorgen voor een constante ontwikkeling en aantrekkingskracht van de gehele Marmara regio. Andere economische centra in deze regio, zoals Bursa en Kocaeli, hebben kunnen meeliften op de dynamiek van de nabijgelegen metropool en zijn zelf uitgegroeid tot provincies in de economische top vijf van Turkije.

Het BBP per hoofd van de bevolking is in de Marmara-regio anderhalf keer zo hoog (2005)als het landelijk gemiddelde. Dit is des te opmerkelijker gezien het feit dat deze regio maar een kwart van de bevolking en één tiende van het grondoppervlak van heel Turkije omvat (2005). Ook de industrialisatiegraad en het opleidingsniveau zijn in de Marmara-regio met afstand het hoogst van het land.

Na de Marmara-regio, is de Egeïsche kust de meest ontwikkelde regio van Turkije. De meeste provincies in deze regio presteren boven het landelijk gemiddelde en vooral handelscentrum Bursa noteert zeer goede cijfers. Verder geniet deze regio ook een grote aantrekkingskracht op het internationaal toerisme.

De uitdagers
De derde regio van Turkije is Centraal-Anatolië, waar vooral de invloed van hoofdstad Ankara zich laat gelden. Ankara, na Istanbul de grootste en meest ontwikkelde stad van Turkije, vervult een vergelijkbare functie voor de Centraal-Anatolische regio als Istanbul voor de Marmara-regio, maar slaagt daar vanwege de grotere onderontwikkeling van deze regio minder goed in. De laatste jaren echter zijn er enkele nieuwe centra van ontwikkeling ontstaan, de zogenoemde Anatolian Tigers. Deze provincies, met name Eskişehir en Kayseri, presteren boven het landelijk gemiddelde en dragen mede zorg voor een gestage ontwikkeling van de Centraal Anatolische regio. Op deze Anatolische tijgers wordt later nog teruggekomen.

De Mediterrane kust volgt als vierde regio van Turkije. Deze regio mist een groot urbaan centrum – en is daardoor minder ontwikkeld dan de eerdergenoemde regio’s – maar heeft net als Centraal-Anatolië enkele dynamische provincies zich de laatste jaren steeds meer zijn gaan profileren. Zo zijn er de provincies Adana en Mersin, respectievelijk de zesde en zevende provincie van Turkije, die de regio op sleeptouw nemen. Adana ligt aan de hypervruchtbare Çukurovavlakte, heeft een uitgebreide land- en kasbouwsector en ligt vlakbij de Mediterrane oliehaven van Ceyhan waar alle Russische en Centraal Aziatisch olie omgeslagen wordt. Het nabijgelegen Mersin heeft na Izmir de grootste haven van Turkije en beide steden worden daarnaast als poorten naar het economisch steeds belangrijkere Midden-Oosten gezien.  Adana en Mersin worden apart in dit dossier nog verder behandeld. Tot slot heeft ook deze regio, met oorden als Antalya en Alanya, veel profijt van de toeristisch sector.

De verliezers
De Zwarte Zeekust, Oost- en Zuidoost-Anatolië zijn de minst ontwikkelde regio’s van Turkije. Hier missen zowel urbane centra als dynamische provincies. De geografische structuur, klimatologische factoren, de grote afstand tot ontwikkelde markten, massa-emigratie en demografische onderontwikkeling zijn de grootste oorzaken van de sociaal-economische stagnatie. Een uitzondering is de provincie van Gaziantep in de Zuidoost Anatolische regio, die zich nadrukkelijk gemanoeuvreerd heeft in de positie van regionaal handelscentrum binnen de toenemende betrekkingen met het Midden-Oosten.

Regionale ongelijkheid
De economische dynamiek van de laatste jaren heeft tot een algemene economische groei in Turkije geleid, maar heeft tegelijkertijd aan de regionale verschillen weinig veranderd. De ontwikkelde gebieden trekken op veel grotere schaal investeringen en arbeid aan en dit houdt de onbalans grotendeels in stand.  Hierbij scoren met name de westelijke regio’s consequent boven het landelijk gemiddelde en zitten de andere regio’s hier bijna altijd onder. Met name de regio’s Oost en Zuidoost Anatolië blijven op alle terreinen ver onder het Turkse gemiddelde. Deze sociaal-economische verschillen vertalen zich logischerwijs ook naar een onmiskenbare culturele kloof

Er zijn enkele uitzonderingen in de vorm van provincies die, alhoewel ze in alle opzichten nog onvergelijkbaar zijn met de dominante provincies in het westen, daadwerkelijk bezig zijn met een gestage opmars. Deze provincies zullen in het verdere deel van dit dossier behandeld worden.

Blogs

Turkije Instituut sluit zijn deuren
Turkije Instituut sluit zijn deuren
Nieuw Turks kabinet, Turkse rechtsstaat verder onder druk
Turkije haalt Russisch vliegtuig neer, internationale coalitie tegen Daesh/IS lijkt te klappen
Turkije haalt Russisch vliegtuig neer, internationale coalitie tegen Daesh/IS lijkt te klappen
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Lees meer...