Het Turkije Instituut is sinds eind 2015 gesloten. Aanleiding tot dit besluit was het gebrek aan perspectief op nieuwe fondsen, mede in het licht van de ontwikkelingen in Turkije. De website (turkije-instituut.nl) is nog wel toegankelijk als informatiebron. Hierdoor zal althans een deel van de expertise die in de afgelopen acht jaar is opgebouwd behouden blijven.

Bezoek president Gül aan Tunceli en het alevitische initiatief

14 december 2009, Turkije Instituut

Op 5 november bracht president Abdullah Gül een bezoek aan Tunceli, de enige provincie met een alevitische meerderheid in het zuidoosten van Turkije. In tegenstelling tot premier Erdogan, die de provincie vorig jaar bezocht, werd Gül redelijk goed ontvangen.

Het bezoek van de president aan Tunceli sluit aan op het recente alevitische initiatief  van de AKP-regering in het kader van de zogeheten democratische opening. Om de alevitische gemeenschap in Turkije tegemoet te komen organiseerde de regering het afgelopen jaar verschillende workshops om oplossingen te vinden voor de specifieke problemen waarvoor de alevi gemeenschap in Turkije zich gesteld ziet. Journalisten, academici, schrijvers en representanten van alevitische organisaties werden uitgenodigd deel te nemen aan de workshops en te discussiëren over de alevitische kwestie.

Tijdens de workshops werden de belangrijkste eisen van de alevieten geïnventariseerd. Deze zijn: wettelijke erkenning van Cem huizen als religieuze centra, net als moskeeën, kerken en synagogen in Turkije. Afschaffing van verplicht soennitisch religieus onderwijs, een stop op de bouw van moskeeën in alevitische dorpen en teruggave van de Haci Bektasi en andere gebedsplaatsen die door de Wet op de gebedsplaatsen zijn afgenomen. Het Madimak Hotel in Sivas, waar in 1993 door brandstichting 37 alevitische intellectuelen om het leven kwamen, moet een museum worden – momenteel is er een kebabrestaurant gevestigd.

Er is vanuit de verdeelde alevitische gemeenschap ook veel kritiek op het initiatief en de workshops. Tijdens een demonstratie 8 november bekritiseerden voorzitters van verschillende alevitische organisaties de aanpak van de regering en drongen zij aan op maatregelen in het kader van gelijkheid en mensenrechten. Een deel van de alevieten streeft naar erkenning als afzonderlijke religieuze groep. Enkele alevitische organisaties maken zich dan ook zorgen over de creatie van een ‘staats-alevitisme’ wanneer alevitische religieuze leiders (Dedes) wettelijk erkend worden en van de staat financiële steun ontvangen. Het voedt de vrees dat de AKP-regering de alevitische gemeenschap wil assimileren door economische en sociale steun aan Dedes die pleiten voor  'staats-alevitisme'.

Op 10 november, daags na Güls bezoek aan Tunceli, nam het debat over de alevitische kwestie een nieuwe wending na een uitspraak van parlementariër Onur Öymen. Öymen, vicevoorzitter van de Republikeinse Volkspartij (CHP) waar veel alevieten aanhanger van zijn, refereerde aan de alevitische opstand in 1938 in Dersim (tegenwoordig Tunceli) als een voorbeeld van terrorisme in Turkije. Verschillende NGO’s spraken schande van de uitspraak en eisten het aftreden van Öymen. Ook alevitische verenigingen in Europa hebben woedend gereageerd op de uitspraak. De plaatsvervangend voorzitter van de CHP-fractie Kemal Kiliçdaroglu (zelf een aleviet uit Dersim) werd tijdens een conferentie op het Alevi Cultuurcentrum in München uitgejoeld door het publiek toen hij Öymen wilde verdedigden.

Ondertussen werken enkele prominente alevieten als sinds enige maanden aan de oprichting van een nieuwe linkse politieke partij, die onder meer tot doel heeft de belangen van alevieten te behartigen. Veel alevieten voelen zich steeds minder vertegenwoordigd door bestaande partijen, mede vanwege een politiek klimaat onder invloed van nationalisme en verrechtsing. In de nieuwe partij zullen voorzitters en leden van de Alevi-Bektasi Vereniging, de Sociaal Democratische Volkspartij (SHP) en leiders als onafhankelijk afgevaardigde Ufuk Uras zitting hebben. De verwachting is dat de statuten van de nieuwe politieke partij in januari voltooid zijn.

Blogs

Turkije Instituut sluit zijn deuren
Turkije Instituut sluit zijn deuren
Nieuw Turks kabinet, Turkse rechtsstaat verder onder druk
Turkije haalt Russisch vliegtuig neer, internationale coalitie tegen Daesh/IS lijkt te klappen
Turkije haalt Russisch vliegtuig neer, internationale coalitie tegen Daesh/IS lijkt te klappen
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Lees meer...

Analyses Turkije Instituut

Het Turkije Instituut publiceert regelmatig analyses over de actualiteit in Turkije