Het Turkije Instituut is sinds eind 2015 gesloten. Aanleiding tot dit besluit was het gebrek aan perspectief op nieuwe fondsen, mede in het licht van de ontwikkelingen in Turkije. De website (turkije-instituut.nl) is nog wel toegankelijk als informatiebron. Hierdoor zal althans een deel van de expertise die in de afgelopen acht jaar is opgebouwd behouden blijven.

Gaat de HDP als partij de verkiezingen in?

16 februari 2015 - In Turkije wordt er in de media veel aandacht besteed aan de HDP (de democratische volkspartij). De partij vormt het grootste pro-Koerdisch politieke blok, maar de vraag is of de partij de verkiezingsdrempel kan passeren. De regel is namelijk dat een partij minimaal 10% van de stemmen moet halen om zetels te kunnen opeisen in het parlement. De drempel is ingesteld door het leger na de laatste coup in 1980 en was bedoeld om kleine partijen buiten te sluiten. 

Tijdens de laatste twee parlementsverkiezingen in 2007 en 2011 ging de HDP de verkiezingen in met onafhankelijke kandidaten om de verkiezingsdrempel te omzeilen, voordat de parlementaire groep werd opgericht, die nu 27 leden heeft. De partij staat opnieuw voor de keus: deelnemen aan de verkiezingen met onafhankelijke kandidaten of als partij. Voorstanders van onafhankelijke kandidaten geven aan dat de HDP dan 25-30 zetels zou kunnen behalen. Als partij zou het maximaal 10 zetels winnen. Tegenstanders zijn van mening dat de partij de kans heeft om juist meer zetels te behalen, als het stemmers als Alevis, sociaaldemocraten, vrouwen, milieuactivisten en de links-liberale seculiere middenklasse weet te bereiken. Een reden om voor de  partij-optie te gaan is dat Selahattin Demirtaş, de jonge  en charismatische co-voorzitter van de HDP, tijdens de presidentsverkiezingen van afgelopen zomer 9.6% van de stemmen kreeg. Uit voorlopige cijfers blijkt echter dat presidentsverkiezingen iets heel anders zijn dan parlementsverkiezingen; opiniepolls geven aan dat de HDP nu rond de 8.5% zit.

Als de partij de verkiezingsdrempel niet haalt, krijgt de grootste partij het merendeel van de restzetels. Het lijkt erop dat de AKP weer de verkiezingen gaat winnen, maar het heeft 376 van de 550 zetels nodig om de grondwet zonder steun van andere partijen te kunnen herzien. Hierdoor kan het door Erdoğan bepleitte presidentiële systeem worden ingevoerd. De restzetels afkomstig van onder meer de stemmen die naar de HDP hadden moeten gaan, dragen dan bij aan het verkrijgen van een 2/3 meerderheid. Als de HDP in het parlement komt, vormen ze niet alleen een oppositiepartij, ook pakt de algemene zetelverdeling voor de AKP minder gunstig uit.

Dat  het wel of niet halen van de kiesdrempel van de HDP een cruciale factor is, blijkt onder meer uit het feit dat zelfs de Europese Unie zich bezig houdt met het dilemma van de HDP. De EU-ambassadeurs in Ankara vroegen de HDP om niet de verkiezingen in te gaan als een partij in het belang van het vredesproces. Dit verzoek komt nadat leden van de PKK, de extremistische organisatie van Koerden in Turkije, hadden gedreigd de wapenstilstand die er sinds maart 2013 is, te doorbreken als er niet aan de eisen voor grotere politieke en culturele autonomie wordt voldaan. Als de HDP het parlement niet in komt, wordt het moeilijker om aan die eisen te voldoen en daarom wil de EU graag dat de HDP geen risico neemt en voor onafhankelijke kandidaten gaat. Dermitaş heeft echter aangegeven dat als de HDP het niet redt, de partij de vredesonderhandelingen wel zal voortzetten.

Ook de huidige aanpak van de regering schiet te kort, ondanks de aanwezigheid van de HDP in het parlement. De Koerdische analist Irfan Aktan meent dat de HDP er hoe dan ook beter uit zal komen. Als ze wel in het parlement komen, dan zal dat het vredesproces met de Koerden bevorderen en als ze er niet in komen, dan zal de HDP een eigen parlement oprichten en zelfbestuur uitroepen in de Koerdische regio’s. Uiteindelijk heeft Abdullah Öcalan, de leider van de PKK, het laatste woord over of de HDP als partij mee gaat doen aan de verkiezingen of niet en kan op het laatste moment nog van gedachte veranderen.