Het Turkije Instituut is sinds eind 2015 gesloten. Aanleiding tot dit besluit was het gebrek aan perspectief op nieuwe fondsen, mede in het licht van de ontwikkelingen in Turkije. De website (turkije-instituut.nl) is nog wel toegankelijk als informatiebron. Hierdoor zal althans een deel van de expertise die in de afgelopen acht jaar is opgebouwd behouden blijven.

Militair ingrijpen?

7 oktober 2014 – Op 2 oktober stemde het Turkse parlement in met eventueel militair ingrijpen in buurlanden Syrië en Irak. Met 298 stemmen voor (voornamelijk vanuit de AKP en MHP), en 98 stemmen tegen (CHP en HDP) werd het voorstel aangenomen. De ommezwaai in Ankara’s beleid met betrekking tot het conflict in de buurlanden – voorheen zou Turkije’s rol in de anti-IS-coalitie zich beperken tot humanitaire hulpverlening – komt na de vrijlating van de 49 gijzelaars die door IS vastgehouden werden. Ook nu de grensstad Kobani, voornamelijk bevolkt door Koerden, sinds twee weken hevig onder vuur ligt en er regelmatig kogels en mortieren de grens over vliegen, kan Turkije niet langer doen alsof zijn neus bloedt. 

Nu Kobani dreigt te vallen –IS-strijders hebben inmiddels in verschillende buitenwijken van de stad hun vlag gehesen- klinkt de roep om hulp luider. Vanuit Kobani zijn er in de afgelopen weken zo’n 160 duizend mensen de grens met Turkije overgestoken, op de vlucht voor het oplaaiende geweld tussen IS en de Koerdische strijdkrachten. Op dit moment zouden er nog enkele duizenden inwoners in de stad zijn. Velen zijn bang voor een massaslachting als IS verder de stad in weet te dringen. Als Kobani inderdaad ingenomen wordt door IS krijgt de groepering vrij spel in het gebied ten noorden van Aleppo tot de Syrische Hassakah provincie en wordt ze daarmee Turkije’s directe buur.

Het Turkse leger staat echter niet te trappelen om in te grijpen. Hoewel er inmiddels legertanks bij de grens zijn gestationeerd, op enkele honderden meters afstand van Kobane, wordt er vanaf de Turkse kant alleen nog maar gekeken naar wat er aan de andere kant van de grens gebeurd.  De reden voor de afwachtende houding van Turkije ligt zeer waarschijnlijk in het wantrouwen jegens de YPG (Yekîneyên Parastina Gel/People’s Protection Units), de Koerdische strijdkrachten die Kobani verdedigen en die aan de PKK gelieerd zijn. Turkije’s jarenlange strijd met Koerdische opstandelingen in eigen land is sinds het voorjaar van 2013 min of meer beëindigt met een officiële wapenstilstand. Hoewel Turkse Koerden langzamerhand meer rechten toegekend hebben gekregen, is het idee van onafhankelijkheid uit den boze. Het helpen van de Koerden aan de andere kant van de grens, en daarmee in het geval van verdrijving van IS verantwoordelijk worden voor het bijdragen aan mogelijke Koerdische autonomie daar, schuurt met wat Turkije voor ogen heeft met de Koerden in eigen land.

Vanaf het eiland İmralı, waar hij gevangenzit, heeft PKK-leider Abdullah Öcalan op 1 oktober laten weten dat een eventuele massaslachting van de inwoners van Kobani door IS  de vredesbesprekingen tussen de PKK en de Turkse overheid beëindigd zullen worden. Of Turkije zich hier wat van aantrekt is nog maar de vraag. Erdoğan zei afgelopen weekend nog dat IS als terroristische organisatie op één lijn staat met de PKK.

Vooralsnog lijkt Ankara’s topprioriteit niet bij IS, maar bij het verdrijven van Assad te liggen. Premier Davutoğlu zei afgelopen 6 oktober in een interview met CNN’s Christiane Amanpour dat Turkse grondtroepen alleen ingezet zullen worden als de VS ook actief stappen wil ondernemen tegen het Assad-regime in Damascus. Daarnaast pleit Davutoğlu voor het instellen van een no-fly zone en het creëren van veilige havens binnen Syrië. Aangezien IS niet over vliegtuigen beschikt lijkt deze maatregel voornamelijk bedoeld om de invloed van Damascus in te dammen.

Dat IS geen prioriteit lijkt te zijn voor Ankara blijkt ook uit de uitspraken van de Amerikaanse vicepresident Joe Biden, die onlangs zei dat Turkije meegeholpen heeft aan de groei van IS, en dat president Erdoğan dit zelf aan hem heeft toegegeven. Hoewel Erdoğan aantijgingen ontkent, en Biden inmiddels zijn excuses heeft aangeboden voor uitlatingen, geven de uitspraken aan wat al langer in de publieke opinie heerst: Turkije steunt IS. 

De Verenigde Staten hebben vandaag luchtaanvallen uitgevoerd rondom Kobani. De bombardementen lijkten hun doel echter niet te treffen, vooralsnog gaat de belegering van de stad onverminderd door. 

Analyses Turkije Instituut

Het Turkije Instituut publiceert regelmatig analyses over de actualiteit in Turkije

Blogs

Turkije Instituut sluit zijn deuren
Turkije Instituut sluit zijn deuren
Nieuw Turks kabinet, Turkse rechtsstaat verder onder druk
Turkije haalt Russisch vliegtuig neer, internationale coalitie tegen Daesh/IS lijkt te klappen
Turkije haalt Russisch vliegtuig neer, internationale coalitie tegen Daesh/IS lijkt te klappen
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Lees meer...