Het Turkije Instituut is sinds eind 2015 gesloten. Aanleiding tot dit besluit was het gebrek aan perspectief op nieuwe fondsen, mede in het licht van de ontwikkelingen in Turkije. De website (turkije-instituut.nl) is nog wel toegankelijk als informatiebron. Hierdoor zal althans een deel van de expertise die in de afgelopen acht jaar is opgebouwd behouden blijven.

Vluchtelingenproblematiek in de Turkse steden

1 oktober – Op het welbekende Taksimplein in het centrum van Istanbul wemelt het van de Syrische kinderen. Hun moeders zitten verspreid over het plein en vragen passanten om geld. Inmiddels zijn Syriërs overal zichtbaar in Turkije. Ze slapen op straat, in parken, of in metrostations. Syrische winkels en restaurants schieten als paddenstoelen uit de grond. Er zijn inmiddels buurten waar er nauwelijks nog Turks op straat te horen is, en waar Arabisch de voertaal is geworden. En aan de toestroom van vluchtelingen lijkt voorlopig geen einde te komen.

Sinds het begin van het conflict in Syrië zijn honderdduizenden Syriërs de grens met Turkije overstoken om aan het geweld in eigen land te ontsnappen. Nu ook het noorden van Syrië onder belegering van IS (Islamitische Staat) ligt, zijn daar in enkele dagen maar liefst 150.000, voornamelijk Koerdische, vluchtelingen bijgekomen. Naar schatting bedraagt het totale aantal vluchtelingen zo’n 1.6 miljoen.

Slechts een deel van deze vluchtelingen wordt gehuisvest in kampen dichtbij de Turkse grens. Een ander aanzienlijk deel reist door naar de grotere Turkse steden om daar een bestaan op te bouwen. Hoewel het beperkte aantal Syriërs dat bij aanvang van het conflict, in het voorjaar van 2011, de grens naar Turkije overstak nog wel te overzien was, begint het huidige aantal, richting twee miljoen nu zijn tol te eisen.

De druk op de Turkse samenleving is hoog en de aanwezigheid van de vluchtelingen in de stad leidt tot steeds meer spanningen tussen de oorspronkelijke bewoners en de nieuwelingen. De vluchtelingen zorgen voor demografische verschuivingen. In sommige steden, waaronder Kilis, een Turks grensstadje tussen Gaziantep en Aleppo, heeft het aantal Syriërs het oorspronkelijke bewonersaantal overschreden. Hoewel de Syriërs aanvankelijk met open armen ontvangen werden, lijkt het tij te keren. In verschillende steden hebben bewoners geprotesteerd tegen de aanwezigheid van Syriërs. Het wordt de Syriërs veelal verweten dat zij banen inpikken en voor toenemende criminaliteit zorgen. Sommige conflicten tussen Turken en Syriërs hebben tot een dodelijke afloop geleidt: zo zou afgelopen 11 augustus in Gaziantep een Syriër zijn Turkse huisbaas hebben vermoord, wat de aversie tegen Syriërs alleen maar heeft vergroot. Ook wordt het voor veel oorspronkelijke bewoners steeds lastiger om rond de komen: de vraag naar woningen is door de komst van de vluchtelingen gestegen, wat heeft geleid tot een explosieve stijging van de huurprijzen.

Een veelgehoorde klacht gaat over de aanspraak die de vluchtelingen maken op de voorzieningen. Sommige Turken klagen veelal over de ongelijke behandeling en voelen zich gepasseerd door de overheid: ‘’Waarom moeten wij wel betalen voor behandelingen in het ziekenhuis terwijl de Syriërs gratis geholpen worden?’’ Een ander punt dat voor spanning zorgt is de verdringing van Turkse vrouwen op de huwelijksmarkt. Met name in de grensstreek lijken Turkse mannen sneller geneigd om een Syrische vrouw te trouwen. Ook zijn er verhalen bekend waarin mannen zonder medeweten van hun eerste vrouw een Syrische als tweede vrouw huwen, wat in sommige gevallen tot spanningen in de familiesfeer heeft geleid.

Hoewel de problemen zich opstapelen, zijn er ook lichtpuntjes te zien. In verschillende plaatsen in Turkije zijn initiatieven opgezet om de Syriërs te helpen. In bijvoorbeeld de wijk Fatih, bekend om het conservatisme van de inwoners en waar veel Syriërs verblijven, zijn inmiddels scholen te vinden die Syrische kinderen van (beperkt) onderwijs voorzien. De geboden hulp en voorzieningen zijn echter bij lange na niet toereikend om alle Syriërs te helpen.

Turkije zal zich naar alle waarschijnlijkheid neer moeten leggen bij het idee dat de vluchtelingen niet meer weggaan. Zelfs als zou er per direct een oplossing komen voor het conflict, dan nog rest de vraag of de vluchtelingen terug willen keren naar Syrië. Vluchtelingen hebben niks om naar terug te keren: in Syrië zijn gebouwen, huizen en winkels verwoest en eventuele opbouw zal jaren in beslag nemen. De Syrische kinderen op het Taksimplein zullen datzelfde plein voorlopig hun thuis blijven noemen.  

Analyses Turkije Instituut

Het Turkije Instituut publiceert regelmatig analyses over de actualiteit in Turkije

Blogs

Turkije Instituut sluit zijn deuren
Turkije Instituut sluit zijn deuren
Nieuw Turks kabinet, Turkse rechtsstaat verder onder druk
Turkije haalt Russisch vliegtuig neer, internationale coalitie tegen Daesh/IS lijkt te klappen
Turkije haalt Russisch vliegtuig neer, internationale coalitie tegen Daesh/IS lijkt te klappen
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Lees meer...