Het Turkije Instituut is sinds eind 2015 gesloten. Aanleiding tot dit besluit was het gebrek aan perspectief op nieuwe fondsen, mede in het licht van de ontwikkelingen in Turkije. De website (turkije-instituut.nl) is nog wel toegankelijk als informatiebron. Hierdoor zal althans een deel van de expertise die in de afgelopen acht jaar is opgebouwd behouden blijven.

De Koerdische factor in de presidentiële verkiezingen

21 juli - De HDP, de opvolger van de BDP en de enige pro-Koerdische partij die in het parlement vertegenwoordigd is, heeft zijn politieke leider, Selahattin Demirtaş kandidaat gesteld voor de eerste rechtstreekse presidentiële verkiezingen. Dit is voor de Turkse politiek een primeur. De Koerdische stemmen zijn goed voor zo’n 10-13% van alle stemmen, hoewel, mede door het districtenstelsel, het tot nu toe geen enkele Koerdische partij gelukt is om bij de algemene (parlements-)verkiezingen boven de kiesdrempel van 10% uit te komen. Doordat de onafhankelijke gekozen kandidaten zich aaneensluiten wordt dan alsnog een fractie gevormd.

Het percentage Turkse, c.q. Koerdische kiezers die in de eerste ronde op 10 augustus hun stem zullen uitbrengen kan rond de 10% liggen. Hoeveel Koerdische kiezers hun stem uitbrengen op de HDP/BDP hangt sterk af van de populariteit van de AK partij. Niet geheel toevallig is  vorige week (10 juli) een wetsvoorstel in het parlement aangenomen dat het juridische raamwerk moet vormen voor  verdere stappen in het zogenoemde ‘vredesproces’ dat dit voorjaar stagneerde. In eerdere verkiezingen kon de AKP rekenen op een groot deel van de Koerdische kiezers door de aandacht te verleggen van de etnische verschillen naar de steeds latente spanning onder de bevolking tussen inwoners met een seculiere en moslim identiteit. Erdoğan is de premier die de moslims een stem heeft gegeven en veel Koerden zijn vroom moslim. Meer dan voorgaande regeringen is de regering-Erdogan er in geslaagd een dialoog op gang te brengen over het Koerdische vraagstuk. Een succesvol vredesproces of ten minste vertrouwen in een goede afloop levert de AKP winst op, stagnatie van het proces leidt tot groei voor de HDP/BDP.

Maar toch is de Koerdische factor in de aankomende presidentsverkiezingen alles behalve zeker. Een deel van de Koerden, voornamelijk woonachtig in Tunceli en Elazığ, is Alevi. Zij behoren niet alleen tot de grootse etnische minderheid in Turkije (Koerden), ook zijn ze deel van de grootste religieuze minderheid in het land (Alevieten). Politiek gezien staan de Koerdische Alevieten voor het dilemma of ze loyaal zijn aan etnische identiteit of religieuze gemeenschap. Het is daarom niet waarschijnlijk dat deze groep stemt voor de AKP in de aanstaande presidentsverkiezingen.

De Koerdische Alevi’s zullen echter niet doorslaggevend zijn voor de uitkomst. Een andere reden die de Koerdische factor in de presidentsverkiezingen onvoorspelbaar maakt, is een herleving van het Koerdische bewustzijn. Na de opmars van ISIS in Irak hebben de Koerden het sinds 12 juni jl. voor het zeggen in de betwiste stad Kirkuk in Noord-Irak. De aanwezigheid van de vele olievelden in dit gebied heeft het geluid van een onafhankelijk Koerdische staat doen aanzwellen. Zo heeft bijvoorbeeld Israël zich al openlijk hiervoor uitgesproken. Het Koerdische besef van een politiek momentum voor een Koerdische staat in het Midden-Oosten is voelbaar. In de afgelopen week hebben vele Turkse Koerden zich verzameld aan de Syrische grens uit solidariteit met Koerdische enclaves in Syrië, een gebied dat Rojava wordt genoemd. Bovendien hebben enkele Koerden uit Urfa zich vrijwillig aangesloten bij de Syrisch-Koerdische gevechtseenheden om te vechten tegen de Jihadisten. Ook de HDP/BDP straalt zelfvertrouwen uit wat zich weerspiegelt in de naam van de campagne: ‘call for a new life’ – roep om een nieuw leven.

Het blijft zodoende gissen naar het stemgedrag van de Koerden in de aanstaande verkiezingen. Demirtaş heeft indirect aangegeven zich te onthouden van een stemadvies in een eventuele tweede kiesronde. Geruchten over onderhandelingen met de AKP in ruil voor steun aan de kandidatuur van Erdoğan werden door hem ontkend tijdens een persconferentie op 8 juli. Het gedrag en de uitspraken van de presidentskandidaten zullen tot op 10 augustus bepalend zijn voor hun keuze. Vooralsnog blijft het daarom traditiegetrouw koffiedik staren.

Blogs

Turkije Instituut sluit zijn deuren
Turkije Instituut sluit zijn deuren
Nieuw Turks kabinet, Turkse rechtsstaat verder onder druk
Turkije haalt Russisch vliegtuig neer, internationale coalitie tegen Daesh/IS lijkt te klappen
Turkije haalt Russisch vliegtuig neer, internationale coalitie tegen Daesh/IS lijkt te klappen
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Lees meer...