Het Turkije Instituut is sinds eind 2015 gesloten. Aanleiding tot dit besluit was het gebrek aan perspectief op nieuwe fondsen, mede in het licht van de ontwikkelingen in Turkije. De website (turkije-instituut.nl) is nog wel toegankelijk als informatiebron. Hierdoor zal althans een deel van de expertise die in de afgelopen acht jaar is opgebouwd behouden blijven.

Uitdager Mustafa Sarigül: verloren zoon moet AKP breken

29 maart 2014 – Na in 2005 uit de CHP te zijn gezet, keerde Mustafa Sarigül in december vorig jaar terug in de partij om de AKP te verslaan in Istanbul. Een portret van een veelbesproken burgemeesterskandidaat door Tan Tunali, oud-medewerker Turkije Instituut. 

De 57-jarige Mustafa Sarigül staat iedere ochtend om zes uur op om een rondje hard te lopen in het Istanbulse stadsdeel Şişli, waarvan hij sinds 1999 deelburgemeester is. Daarna is het non-stop campagne voeren geblazen. Dat gebeurt met een ongebreidelde energie en steeds dezelfde boodschap: “Tijd voor verandering.”

Centrum van de aandacht

Sarigül, geboren in de oostelijke provincie Erzincan, was al in zijn studentenjaren actief voor de jeugdbeweging van de CHP. Na enkele jaren naam te hebben gemaakt als autohandelaar, werd hij in 1987 voor de socialistische SHP met 30 jaar het jongste partlementslid in Turkije ooit. In de jaren daarop manifesteerde hij zich als een politicus met een groot ego en zonder hele duidelijke visie, die als het zijn macht betrof een fysiek gevecht niet uit de weg ging.

Een vuistgevecht om zijn stoel in het parlement bracht Sarigül direct in het centrum van de aandacht, waar hij vervolgens niet meer uit verdween. De jonge parlementariër toonde zich een gezagsgetrouw politicus en profileerde zich graag op thema’s die goed lagen bij de achterban. Zo poogde hij de verkoop van de Savarona, een voormalige jacht van Atatürk waarop gezagsdragers privé-feesten vierden, te voorkomen.

Verbanning en terugkeer

Omdat de SHP bij de eerstvolgende verkiezingen een flinke nederlaag leed, verloor Sarigül zijn parlementszetel. Een carrière onder de vlag van twee andere partijen in de lokale Istanbulse politiek leverde hem financieel kapitaal en contacten op. In 2003 keerde hij terug bij de CHP, maar deze terugkeer was van korte duur. Toen Sarigül in 2005 de strijd om het partijleiderschap aanbond met coryfee Deniz Baykal ging het mis.

Baykal, de toenmalige partijleider die voor zijn positie vreesde, ontketende een lastercampagne tegen Sarigül, die hij onder andere beschuldigde van het aannemen van steekpenningen. Tijdens een beslissend partijcongres in een stadion in Ankara liep het totaal uit de hand. Toen Sarigül-aanhangers de toegang tot het stadion ontzegd werd braken ze de deur open. Er ontstond een chaos die zijn weerga niet kende. In een massale vechtpartij deelde ook Sarigül zelf enkele rake klappen uit. Hij verloor de strijd en drie weken later zette het disciplinair committee van de CHP hem uit de partij.

Na succesvolle jaren als deelburgemeester van Şişli gebeurde in december vorig jaar wat eigenlijk al lang een fait accompli was. De CHP-leiding concludeerde dat Sarigül de enige kandidaat was die AKP-burgemeester Kadir Topbas zou kunnen verslaan en de verloren zoon werd in genade aangenomen.

Tegenstanders

Hoewel de oppositie binnen de CHP is geluwd, heeft Sarigül aan tegenstanders geen gebrek. Binnen de AKP is het vooral premier Erdogan zelf die de handschoen opneemt. Tijdens de presentatie van de kandidatenlijsten twee maanden geleden kaatste hij de corruptiebeschuldigingen keihard terug: “Hadden we al deze projecten kunnen realiseren als er corruptie bestond? De CHP is hypocriet, want volgens hun eigen rapporten is Sarigül corrupt. Waarom liet het hem dan weer toe in de partij?”

Ook Sirri Sürreya Ӧnder, de charismatische burgemeesterskandidaat van de kleine anti-establishmentpartij HDP heeft zijn pijlen op Sarigül en de CHP gericht: “Sarigül is een anti-democraat bij uitstek. Hij domineert de campagne in Istanbul zo dat er in geen enkele deelgemeente iemand is die zelf initiatieven kan ontplooien. Dat zegt veel over de CHP. Het is een luie politieke partij,” aldus Ӧnder tijdens een live televisie-interview.

Verenigde oppositie?

De kritiek van de HDP, die in de peilingen rond de 5 procent schommelt, leidde tot een grote discussie onder anti-AKP stemmers. Moeten niet alle opponenten zich verenigen om de macht van de AKP in Istanbul te breken? Ja, vindt het overgrote deel van de CHP-aanhangers. Nee, vindt een groep die in het bijzonder strijdt voor rechten van minderheden. Eerder deze week betuigden 153 kunstenaars een persverklaring hun steun aan de HDP “voor vrijheid, gelijkheid en democratie”.

“Mensen gaan niet op Sarigül stemmen omdat ze ervan overtuigd zijn dat alle problemen zullen verdwijnen als hij wint. Mensen stemmen op Sarigül omdat ze hopen daarmee van de AKP verlost te raken,” meent boekenverkoper Oguzhan Deniz. De repressie van alle oppositionele geluiden in de afgelopen maanden doet de angst op een volgende afrekening bij winst van de AKP toenemen, getuige een veelgedeelde video op sociale media.

Heet verkiezingsweekend

Sarigül is een slim politicus met geld en connecties en spreekt in tegenstelling tot de meeste AKP-leden op een verzoenende toon. Maar hij is ook een politicus met losse handjes die zich geconfronteerd weet met corruptieverdenkingen. De vraag of stemmers in het anti-AKP kamp die niet per se van hem gecharmeerd zijn een strategische stem op hem uit zullen brengen is cruciaal.

In de peilingen is het spannender dan verwacht. Winst van Sarigül in Istanbul zou een politieke aardverschuiving betekenen die de AKP psychologisch en financieel kan breken. Interne scheuringen lijken in dat geval onontkoombaar. Hoewel nog steeds niet heel waarschijnlijk, lijkt het niet langer een uitgesloten scenario. Dat het een heet en spannend verkiezingsweekend wordt staat wel als een paal boven water.

Volg Tan Tunali op twitter: @tantunali  

Analyses Turkije Instituut

Het Turkije Instituut publiceert regelmatig analyses over de actualiteit in Turkije

Blogs

Turkije Instituut sluit zijn deuren
Turkije Instituut sluit zijn deuren
Nieuw Turks kabinet, Turkse rechtsstaat verder onder druk
Turkije haalt Russisch vliegtuig neer, internationale coalitie tegen Daesh/IS lijkt te klappen
Turkije haalt Russisch vliegtuig neer, internationale coalitie tegen Daesh/IS lijkt te klappen
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Lees meer...