Het Turkije Instituut is sinds eind 2015 gesloten. Aanleiding tot dit besluit was het gebrek aan perspectief op nieuwe fondsen, mede in het licht van de ontwikkelingen in Turkije. De website (turkije-instituut.nl) is nog wel toegankelijk als informatiebron. Hierdoor zal althans een deel van de expertise die in de afgelopen acht jaar is opgebouwd behouden blijven.

Voettocht uit protest tegen kiesdrempel en grondwetproces

2 september 2013 - Uit protest tegen 'de hoogste kiesdrempel van Europa' (10%) heeft afgelopen juli een betoogster in zeventien dagen tijd een voettocht van Istanbul naar Ankara afgelegd. Bij het parlement aangekomen weigerden de AKP en MHP met haar in gesprek te gaan. Voorlopig lijkt dit tekenend te zijn voor de besprekingen rond de nieuwe grondwet. Hoewel het parlement nog op reces is, is de bemiddelingscommissie voor de nieuwe grondwet de hele zomer doorgegaan met onderhandelen. Tot nu toe is over een meerderheid van de artikelen echter geen overeenstemming bereikt.

De eerste drie artikelen in de grondwet, en de vierde die de voorgaande drie artikelen onherroepelijk maakt, komen deze week aan de orde. De BDP houdt vast aan de opvatting dat er geen onherroepelijke artikelen in de grondwet mogen voorkomen, terwijl de MHP en CHP het standpunt innemen dat deze artikelen juist de fundamenten van de republiek vormen. In deze vier artikelen wordt Turkije gekarakteriseerd als een democratisch, seculier en sociaal land en worden de integriteit van de staat, de officiële taal, de vlag, het volkslied en de hoofdstad vastgesteld. BDP-parlementariër Bengi Yıldız geeft in een interview met de krant Hürriyet aan dat zijn partij tegen deze artikelen en de daarin verwoorde definitie van de Turkse staat en natie is. Naar zijn mening worden in de definitie de Koerden buitengesloten. CHP- en MHP-parlementariërs verdedigen deze onherroepelijke artikelen juist aangezien ze volgens hen ook in westerse rechtsstelsels zouden voorkomen.

Ook is besloten dat de taal van de staat Turks zal blijven. Hoewel de AKP aanvankelijk voorstander was van erkenning van het Koerdisch in de grondwet, staan de Koerdische parlementariërs er nu alleen voor. Hetzelfde lijkt het geval te zijn met het Koerdisch in het onderwijs. Sinds 2012 is het Koerdisch een keuzevak in de Koerdische gebieden. De BDP en CHP willen dat het op basis van de nieuwe grondwet mogelijk is om het gehele onderwijs in het Koerdisch te volgen. De AKP en MHP zijn tegen en zijn van mening dat de timing nog niet goed is. In een persconferentie liet premier Erdoğan weten dat het land in de toekomst verdeeld zou kunnen worden door het onderwijs in het Koerdisch.

Ondertussen heeft de bemiddelingscommissie overeenstemming bereikt over 59 artikelen, terwijl 113 artikelen nog besproken moeten worden. In juli is er consensus bereikt over de artikelen die de fundamentele vrijheden en rechten, en de inrichting van de rechterlijke macht regelen. Daarnaast liggen nu ook de artikelen vast die de lidmaatschap van vakbonden regelen, het familieleven beschermen en wapenbezit reguleren. De BDP en CHP stelden voor om eveneens het recht om géén kinderen te nemen in de grondwet vast te leggen, als protest tegen het advies van Erdoğan om per gezin te streven naar drie kinderen. De AKP en MHP stemden tegen. Op initiatief van de BDP werd tevens het recht opgenomen om Koerdische berichtgeving in de pers toe te staan. 

Ook lijkt er een einde te komen aan de hoofddoekkwestie. In de grondwet zal opgenomen worden dat de staat belemmeringen zal wegnemen ten aanzien van het recht van vrouwen om deel te nemen aan het politieke, sociale, economische en culturele leven. Volgens veel juristen zal dit de weg voor vrouwen met hoofddoek vrijmaken om te kunnen werken in de publieke sector. Vicepremier Bülent Arınç heeft al aangegeven dat het verbod op vrouwen met hoofddoek in het parlement niet meer gehandhaafd zal worden. Verder zal het toegestaan zijn om in bepaalde sectoren vrouwenquota's in te stellen. De Gender Gap Index, die de gendergelijkheid in een land meet, plaatst Turkije momenteel op de 124ste plaats, achter Nepal.

De ambitie van premier Erdoğan om een presidentieel systeem in te voeren lijkt momenteel niet van de grond te komen. Door de harde uitspraken van de premier gedurende de Gezi-protesten en het gebrek aan voortgang in de vredesonderhandelingen met de PKK zijn de plannen op de lange baan geschoven. Nu ook Cemal Bayık, een van de kopstukken van de PKK, in een interview met de BBC heeft aangegeven dat de wapens weer opgepakt kunnen worden omdat de vredesonderhandelingen niet snel genoeg gaan, lijkt steun van de BDP voor de nieuwe grondwet steeds minder vanzelfsprekend.

Blogs

Turkije Instituut sluit zijn deuren
Turkije Instituut sluit zijn deuren
Nieuw Turks kabinet, Turkse rechtsstaat verder onder druk
Turkije haalt Russisch vliegtuig neer, internationale coalitie tegen Daesh/IS lijkt te klappen
Turkije haalt Russisch vliegtuig neer, internationale coalitie tegen Daesh/IS lijkt te klappen
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Lees meer...