Het Turkije Instituut is sinds eind 2015 gesloten. Aanleiding tot dit besluit was het gebrek aan perspectief op nieuwe fondsen, mede in het licht van de ontwikkelingen in Turkije. De website (turkije-instituut.nl) is nog wel toegankelijk als informatiebron. Hierdoor zal althans een deel van de expertise die in de afgelopen acht jaar is opgebouwd behouden blijven.

Een brain gain voor Turkije?

28 oktober 2013 - Turkije dat lange tijd te maken heeft gehad met het fenomeen brain drain heeft dit dankzij een inventief programma weten terug te draaien. TÜBITAK (Scientific and Technological Research Council of Turkey) startte in 2006 met een beurzenprogramma dat erop gericht is om academici na afloop van een verblijf in het buitenland terug te laten keren. Volgens de Minister van Wetenschap, Industrie en Technologie, Nihat Ergün, is er sprake van vijf keer meer aanmeldingen van academici die terug willen keren naar Turkije sinds de start van het beursprogramma. Terwijl het in het startjaar slechts om 30 aanmeldingen ging, is dit aantal gestegen  naar 148 aanmeldingen in 2013.

Brain drain is een fenomeen waarbij hoogopgeleiden na hun opleiding vertrekken uit hun land van herkomst om elders een baan te zoeken. Dit kan emigratie zijn, maar ook een langdurig verblijf. Volgens de Verenigde Naties zijn tussen de jaren 1962 en 1967 een gemiddelde van 375 wetenschappers per jaar uit Turkije naar andere landen geëmigreerd. Van deze emigranten had 51.1% een diploma in medische wetenschappen en 40% in technische wetenschappen. Dit waren de eerste hoogopgeleide emigranten van Turkije. De voornaamste oorzaken waren de werk en leefomstandigheden in Turkije. Turkije had te maken met een economische crisis, waardoor veel afgestudeerden geen werk konden vinden en er werkeloosheid ontstond onder andere onder de hoogopgeleiden in Turkije. Daarnaast verkeerde Turkije in deze periode in een politieke polarisatie, die op straat, maar vooral ook op de universiteitscampussen waarneembaar was en tot grote gewapende-conflicten onder studenten heeft geleid. Voor de gemiddelde Turkse ouders was dit, naast de financiële aspecten één van de belangrijkste redenen om hun zoon of dochter niet naar de universiteit te sturen. Ook speelde mee dat de universiteiten de hoeveelheid studenten niet konden opvangen en het niveau van de Turkse universiteiten in vergelijking met dat van de “ontwikkelde” landen laag was.

In de laatste decennia is hier langzamerhand verandering in gekomen. Turkije heeft een economische groei doorgemaakt, die voor een groei in de arbeidsmarkt heeft gezorgd en tot een stijging van de vraag naar hoogopgeleiden heeft geleid.  Vanwege de aanhoudende afhankelijkheid van buitenlandse  (vooral Amerikaanse en Europese) technologie is de Turkse overheid de laatste tijd meer geïnteresseerd in  wetenschapsinnovatie. Terwijl Japan over de periode van 1995 tot en met 2009 2.906.878 patenten heeft aangevraagd, China 257.616 en Nederland 117.007, lag dat aantal in Turkije slechts op 2.412. Dit betekent dat Turkije veel technologie, waaronder dure licenties moet importeren (ondanks dat het zelf voornamelijk onderdelen en halffabricaten produceert).

Niet alleen de verbeteringen in de omstandigheden, maar ook de verschillende beurzen die door de Turkse overheid en het bedrijfsleven worden verstrekt trekken de (toekomstige) wetenschappers aan. Zo ook de tweejarige beurs van de scientist support afdeling van TÜBITAK. Met deze beurs krijgen de Turkse academici in het buitenland een maandelijkse bijdrage van 3.250 TL, de reiskosten naar Turkije en de ziektekostenverzekering in de periode van de beurs worden vergoed. Onderzoekers die na hun terugkeer bij een wetenschappelijke instelling werken, kunnen ook gebruik maken van een TÜBITAK-regeling, een beurs van 25.000 TL. Turkse academici die een doctoraat hebben behaald en minimaal twee jaar ervaring hebben in het buitenland of een Bachelorsdiploma hebben behaald en werkervaring in het buitenland van minimaal 6 jaar hebben, kunnen eveneens gebruik maken van de TÜBITAK beurs.

Het verlies van geschoolde individuen door brain drain of studenten die niet terugkeren is een belangrijke kwestie voor Turkije. Vooral met de doelen die zijn gesteld voor 2023 (viering van 100 jaar Republiek: dan wil Turkije tot de tien grootste economieën in de wereld behoren) is het van groot belang dat de wetenschap in Turkije op een hoger peil wordt gebracht. Turkije begint te beseffen dat dit niet kan zonder te investeren in de nieuwe generatie studenten en wetenschappers. 

Analyses Turkije Instituut

Het Turkije Instituut publiceert regelmatig analyses over de actualiteit in Turkije

Blogs

Turkije Instituut sluit zijn deuren
Turkije Instituut sluit zijn deuren
Nieuw Turks kabinet, Turkse rechtsstaat verder onder druk
Turkije haalt Russisch vliegtuig neer, internationale coalitie tegen Daesh/IS lijkt te klappen
Turkije haalt Russisch vliegtuig neer, internationale coalitie tegen Daesh/IS lijkt te klappen
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Lees meer...