Het Turkije Instituut is sinds eind 2015 gesloten. Aanleiding tot dit besluit was het gebrek aan perspectief op nieuwe fondsen, mede in het licht van de ontwikkelingen in Turkije. De website (turkije-instituut.nl) is nog wel toegankelijk als informatiebron. Hierdoor zal althans een deel van de expertise die in de afgelopen acht jaar is opgebouwd behouden blijven.

EU wil toetredingsonderhandelingen nieuw leven inblazen

18 oktober 2013 - In het voortgangsrapport dat de Europese Commissie op 16 oktober uitbracht wordt aan de Turkse regering opgedragen om lessen te trekken uit de antiregeringsprotesten die plaatsvonden rondom het Gezi Park. Over de hervormingen die Turkije doorvoert is de Commissie echter positief, met name de hervormingen in het rechterlijke macht en het democratiseringspakket van eind september. Het rapport dat de voortgang van de kandidaat-lidstaten bespreekt wordt jaarlijks uitgebracht en is van grote invloed op de toetredingsonderhandelingen. De commissie pleit in het rapport voor een ‘stroomversnelling’ in de onderhandelingen en adviseert de hoofdstukken regionaal beleid (hoofdstuk 22), rechtspraak & fundamentele rechten (23) en gerechtigheid, vrijheid & veiligheid (24) te openen.

Het rapport verwijt de Turkse regering van een onbuigzame houding gedurende de protesten die eind mei en begin juni plaatsvonden. De verdeeldheid zaaiende retoriek van de regering jegens burgers, maatschappelijke organisaties en het zakenleven heeft een gepolariseerd klimaat gecreëerd. Ook het gebruik van excessief geweld door de politie is een punt van kritiek. Grove mensenrechtenschendingen vonden plaats tijdens protesten, arrestaties en in detentiecentra en gevangenissen. De Commissie verwijst naar de oproep van de Raad van Europa om bij politie en justitie een mentaliteitsverandering teweeg te brengen om nieuwe schendingen te voorkomen.

Eveneens wordt in het rapport de Turkse pers besproken, met name de gebrekkige berichtgeving tijdens de Gezi-protesten. Kritische columnisten en journalisten zijn ontslagen of gedwongen ontslag te nemen. Ook op de sociale media wordt de vrijheid van meningsuiting verder ingeperkt. ‘In enkele gevallen hebben politici van het hoogste niveau sociale media bestempeld als een bedreiging voor de samenleving. Verschillende mensen zijn in hechtenis genomen nadat zij op Twitter berichten over de Gezi-protesten hadden geplaatst.’

De Commissie is echter wel positief over verschillende burgerbewegingen die zijn ontstaan als gevolg van de protesten en ziet dat als een teken van verdere democratisering van de Turkse samenleving. De regering wordt dan ook aangespoord om in de nieuwe grondwet mechanismes op te nemen die deze organisaties beschermen. In de voorgaande jaren hebben maatschappelijke organisaties alsook NGO’s te maken gehad met administratieve obstakels, boetes en sluitingsprocedures. Ook worden organisaties belemmerd in hun recht van vergadering en demonstratie. Geweldloze protesten worden bijvoorbeeld regelmatig illegaal verklaard en hardhandig neergeslagen door de autoriteiten. 

De hervormingen bij justitie en het onlangs aangekondigde democratiseringspakket zijn volgens het rapport in lijn met het EU-acquis. Verdere hervormingen worden van EU-zijde aangemoedigd. Het gebrek aan dialoog en compromisbereidheid zowel binnen en buiten het parlement wordt als problematisch bestempeld. Democratische beslissingen worden in Turkije volgens het rapport slechts gelegitimeerd met een parlementaire meerderheid. Van een proces van participatie waarin alle segmenten van de samenleving betrokken worden is geen sprake, waardoor de bescherming van fundamentele rechten en vrijheden herhaaldelijk faalt. Bij ingrijpende hervormingen worden NGO’s en belanghebbenden niet geïnformeerd of betrokken. Ook de parlementaire controle op overheidsuitgaven is nog ontoereikend.

Het initiatief van de regering om vredesonderhandelingen met de Koerdische PKK te starten is volgens de Commissie een keerpunt in Turkije. ‘De regering heeft haar vastberadenheid om de terreur te beëindigen getoond door de PKK-leden de kans te geven het land te verlaten’. Ook de deelname van de Koerdische vertegenwoordigers in de onderhandelingen wordt geprezen. Tevens tonen de goed verlopen Newroz-vieringen in het zuid-oosten van Turkije  aan dat verschillende taboes rondom de Koerdische kwestie zijn doorbroken.

Aan de hand van de adviezen in het rapport wordt door de Europese Raad beslist of er weer hoofdstukken geopend worden. De regeringsleiders zullen elkaar op 22 oktober weer ontmoeten en nemen dan een beslissing over verdere onderhandelingen met Turkije. Verwacht wordt dat de adviezen van de Europese Commissie gevolgd worden. Premier Erdoğan en de Turkse EU-minister Bağış weigerden te reageren op het rapport. Aan meerdere verzoeken van Turkse zijde om de publicatie van het rapport tot na het offerfeest uit te stellen is vanuit Brussel geen gehoor gegeven.

Het voortgangsrapport van de Europese Commissie is hier te lezen.

Analyses Turkije Instituut

Het Turkije Instituut publiceert regelmatig analyses over de actualiteit in Turkije

Blogs

Turkije Instituut sluit zijn deuren
Turkije Instituut sluit zijn deuren
Nieuw Turks kabinet, Turkse rechtsstaat verder onder druk
Turkije haalt Russisch vliegtuig neer, internationale coalitie tegen Daesh/IS lijkt te klappen
Turkije haalt Russisch vliegtuig neer, internationale coalitie tegen Daesh/IS lijkt te klappen
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Lees meer...