Het Turkije Instituut is sinds eind 2015 gesloten. Aanleiding tot dit besluit was het gebrek aan perspectief op nieuwe fondsen, mede in het licht van de ontwikkelingen in Turkije. De website (turkije-instituut.nl) is nog wel toegankelijk als informatiebron. Hierdoor zal althans een deel van de expertise die in de afgelopen acht jaar is opgebouwd behouden blijven.

Veel macht in één hand

13 juni 2013 - Er kan de Turkse premier veel verweten worden, maar niet dat hij een onduidelijke of wankelmoedige koers vaart. Het Europees Parlement en Lady Ashton kunnen zeggen en vinden wat ze willen, Tayyip Erdoĝan laat zich door de Europeanen niet de les lezen. En terecht, denken velen met hem, dan had ‘Europa’ in het recente verleden maar meer respect voor het land en zijn leider moeten tonen. Binnenlands heeft de premier in feite geen groot probleem.

De felle protesten die sinds 17 dagen in het hart van Istanbul (het monsterlijk lelijke Taksim plein) en in andere steden woeden, genieten, aldus de regeringsgezinde krant Sabah, geringe steun.  83% Van de respondenten is geen voorstander van verdere protesten. Toevallig exact hetzelfde cijfer dat Türkstat in mei publiceerde als het percentage van de Turkse bevolking dat nóóit alcohol drinkt.  Maar pas op! Het schijnt een grove simplificatie te zijn om de strijd die nu rond Gezi  Park wordt uitgevochten terug te brengen tot de  confrontatie van levensstijlen van enerzijds de belijdende moslims (dat is ongeveer 66% van de Turkse bevolking) en aan de andere kant van meer seculier georiënteerde Turken. Het heeft vermoedelijk meer te maken meteen sterk gegroeide weerzin tegen de lange (ook pre-APK) geschiedenis van autoritair leiderschap en het opleggen van levensstijlen.  Bovendien is het onmiskenbaar dat dat het meer seculiere, liberale deel van de Turkse bevolking zich onvoldoende of ontoereikend vertegenwoordigd weet in de Turkse politieke arena. Ook dat is waarom iets dat begon als een bescheiden ecologisch-stedenbouwkundig protest uit kon groeien tot een nationale golf van protesten.

De onvrede over de infrastructurele ontwikkeling van de stad die in 60 jaar tijd explodeerde van 1 naar schatting 16-17 miljoen inwoners is breed. De aangekondigde megaprojecten (derde brug, derde luchthaven, het parallelle kanaal en wie weet vanaf september ook nog de voorbereidingen voor de Olympische Spelen in 2020) zullen het aanzien van Istanbul ingrijpend veranderen. De veelgeprezen dynamiek is in Turkije nergens zó zichtbaar als juist dáár. Beslissingen kunnen in Turkije bovendien snel worden genomen. De AKP heeft een meerderheid in het Parlement van 326 van de 550 zetels, de oppositie is verdeel d en tamelijk krachteloos. Geleidelijk aan worden in alle bestuurslagen  ambtenaren vervangen door AKP’ers (een volstrekt logische en misschien zelfs normale gang van zaken) iets dat her en der kwaad bloed zet. Gevoegd aan het bewust autoritaire optreden van Tayyip Erdoĝan wekt dat bij velen de indruk van een meedogenloze bulldozer-aanpak. Zo gaat het met infrastructuur, met anti-alcoholwetgeving, naamgeving van ’n brug (inmiddels herroepen), kledingvoorschriften voor cabinepersoneel (zou verkeerd zijn geïnterpreteerd) en ga zo maar door. Tel daar bij op de pogingen van Erdoĝan om via de nieuwe Grondwet een presidentieel systeem in te voeren en de conclusie van machtslust lijkt welhaast onontkoombaar. Religie is daarbij op zich geen dominante factor. Wel is het m.i. onmiskenbaar dat dit alles zich afspeelt tegen het decor van politiek-sociale spanningen tussen groepen die  laten zien hoe divers Turkije is:  Milli Görus aanhangers, , radicale modernisten, gematigde secularisten, milieuactivisten zowel liberaal ‘groen’ als Islam-groen, fanatieke Kemalisten, Trotskisten, autonome Marxisten, Fettulah Gülen volgers,  al dan niet radicale Koerden, gematigd liberale moslim ondernemers, LGBT- activisten en dan vergeet ik er vast nog ’n paar. De vier partijen die in het Turkse Parlement vertegenwoordigend zijn representeren maar een deel  van dit spectrum. Het protest betreft voor alles de politieke cultuur, een gecombineerde erfenis van staatsgrepen en ‘winner takes it all’ mentaliteit, die niet meer strookt met de aspiraties van in ieder geval een deel van de jonge, steeds hoger opgeleide Turkse bevolking. 
 
Lily Sprangers,
Directeur Turkije Instituut

Analyses Turkije Instituut

Het Turkije Instituut publiceert regelmatig analyses over de actualiteit in Turkije

Blogs

Turkije Instituut sluit zijn deuren
Turkije Instituut sluit zijn deuren
Nieuw Turks kabinet, Turkse rechtsstaat verder onder druk
Turkije haalt Russisch vliegtuig neer, internationale coalitie tegen Daesh/IS lijkt te klappen
Turkije haalt Russisch vliegtuig neer, internationale coalitie tegen Daesh/IS lijkt te klappen
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Lees meer...