Het Turkije Instituut is sinds eind 2015 gesloten. Aanleiding tot dit besluit was het gebrek aan perspectief op nieuwe fondsen, mede in het licht van de ontwikkelingen in Turkije. De website (turkije-instituut.nl) is nog wel toegankelijk als informatiebron. Hierdoor zal althans een deel van de expertise die in de afgelopen acht jaar is opgebouwd behouden blijven.

Urbanisatie en stedelijke ontwikkeling Istanbul

Juni 2013 - Turkije is in de 20e en 21e eeuw sterk verstedelijkt. Tot begin  20e eeuw waren de landbouwopbrengsten de motor achter de Turkse economie. In de loop van de 20e eeuw is dit echter veranderd en begon de Turkse overheid de industrialisatie in de stedelijke gebieden te stimuleren. Economische groei en  urbanisatie gingen min of meer gelijk op. Van veel steden is het bevolkingsaantal sterk gestegen, door de aanzuigende werking van hun groeiende economische betekenis. Istanbul spant de kroon met een verdubbeling van het bevolkingsaantal tussen 1990 en 2010 van 6 tot 12 miljoen mensen. Deze sterkte stijging leidt echter ook tot de nodige verkeersproblematiek. Onder andere met het oog op de Turkse kandidatuur voor de Olympische Spelen van 2020 heeft de Turkse overheid enkele grootschalige projecten opgestart om de verkeersmobiliteit in Istanbul te vergroten

Volgens de meest recente cijfers leven nu meer dan 14 miljoen mensen  (veel bronnen spreken van 17 miljoen) in de provincie Istanbul. Daarmee leeft ruim 18% van de totale Turkse bevolking in of nabij de stad Istanbul. Volgens ramingen van het Turkse statistische instituut Turkstat zal deze groei doorzetten en zullen er in 2023 (officieel) meer dan 16 miljoen mensen in Istanbul wonen. Ook andere steden als Ankara, Izmir en Adana zullen tot 2023 doorgroeien, maar blijven qua inwonersaantal ver achter bij Istanbul.

Met een groeiende bevolking en een aantrekkende economie is ook het aantal vervoersmiddelen sterk gestegen. Het totale aantal vervoersmiddelen in Turkije is van 2001 tot 2013 verdubbeld tot ruim 17 miljoen. Meer dan de helft van deze groei is afkomstig van de groei van autoverkoop. Het aantal auto’s is volgens Turkstat in 12 jaar tijd gegroeid van 4,5 miljoen naar 8,7 miljoen. Veel van deze auto’s zijn in het bezit van de in het algemeen wat rijkere stedelijke bevolking. Voor een stad als Istanbul, waar veel mensen dagelijks dwars door de stad moeten reizen om naar hun werk te komen, zorgt dit voor problematische verkeersopstoppingen. Volgens navigatiebedrijf TomTom is Istanbul zelfs na Moskou de stad metde meeste verkeeropstoppingen en vertragingen ter wereld.  

Olympische Spelen
De toch al onstuimige stedelijke groei wordt verder in de hand gewerkt omdat Istanbul in de race is om de Olympische Spelen van 2020 te organiseren. Deze strijd begon in 2011 met concurrentie van Baku, Doha, Madrid, Rome en Tokio. Op dit moment zijn naast Istanbul, alleen Madrid en Tokio nog kandidaat. op 7 september zal het IOC bekendmaken welke van de drie steden de eer heeft om de Olympische Spelen te mogen organiseren.  De verkeerssituatie in een stad kan medebepalend zijn voor de keuze van IOC, omdat de organiserende stad op veel extra bezoekers kan rekenen. De Turkse overheid heeft een aantal grote projecten gestart om de verkeerssituatie in Istanbul te verbeteren voor het jaar 2020.

De metro
Het metronetwerk van Istanbul is voor een stad met dien omvang vrij beperkt. Hier komt met het Marmaray project echter verandering in. Nog dit jaar moet het eerste “intercontinentale” metronetwerk in bedrijf zijn. De metrolijn sluit aan op het bestaande spoorwegennetwerk en verbindt de Europese wijk Sirkeci met het Aziatische Uskudar. Met een beoogde capaciteit van 75.000 mensen per uur in beide richtingen, is deze uitbreiding van het metronetwerk een verlichting  voor het drukke wegennetwerk van de stad.

De derde brug
Een tweede project om de doorstroming tussen het Aziatische en Europese Istanbul te verbeteren is de bouw van een derde brug over de Bosporus. Deze derde brug is onderdeel van een nieuwe 260 kilometer lange snelweg door Istanbul en de naburige provincies Kocaeli en Sakarya. De nieuw te bouwen brug zal zelf 1.3 kilometer lang zijn en moet daarmee de langste brug over de Bosporus worden.

De bouw moet nog volgende maand van start te gaan en het  project moet in 2015 opgeleverd  worden aldus Minister van Transport,  Binali Yıldırım. Van verschillende kanten is echter forse kritiek geuit op dit enorme project. De brug en het bijbehorende snelwegnetwerk zorgen voor de kap van de weinige groenstroken rondom de metropool.

Bomen of vliegveld
De bouw van een derde vliegveld vormt niet zozeer een oplossing voor het mobiliteitsprobleem binnen Istanbul zelf, maar heeft als doelstelling om de “hubfunctie” van de stad te vergroten. Op dit moment beschikt de stad al over twee vliegvelden.  Het derde vliegveld dat gebouw gaat worden aan de Europese noordzijde van de stad, moet  in 2017 in gebruik worden genomen en zal daarna groeien naar een jaarlijkse capaciteit van 150 miljoen passagiers.
Ondanks de belofte van de Turkse regering om 1.8 miljoen bomen te herplaatsen die door de bouw van het vliegveld gekapt worden, zijn natuur- en milieugroepen sceptisch. Ook zijn er vraagtekens gesteld bij het hoge bedrag dat het Turkse consortium heeft betaald om het vliegveld te bouwen.

'The crazy project'
De aanleg van een nieuw kanaal vormt misschien wel het meest ambitieuze project op de agenda. Deze Bosporus Bypass, door Premier Erdoğan tijdens de verkiezingscampagne in 2011 aangeduid als “the crazy project”, moet de Marmara zee verbinden met de Zwarte zee en hierdoor de Bosporus ontlasten van het vele vrachtverkeer. Volgens de plannen moet het kanaal 42 kilometer lang worden met een breedte van 500 meter, hiermee zou het groter worden dan het Suez kanaal en het Panama kanaal.
Mochten de plannen doorgaan, dan zal het Europees gedeelte van Istanbul veranderen in een eiland, ingeklemd tussen de Bosporus en het nieuwe kanaal. Tegelijkertijd dienen er aan de oevers van het kanaal nieuwe steden te ontstaan die plaats moeten bieden aan meer dan 3 miljoen mensen.
Evenals de aanleg van het nieuwe vliegveld stuit ook dit project op ecologische bezwaren . Biologen zijn namelijk bang dat de aanleg van het nieuwe kanaal het ecosysteem van de Zwarte zee zal aantasten, omdat het in directer contact zal staan met het zoutere water van de Middellandse Zee.
Over de tijdsplanning van dit ambitieuze project is echter nog weinig bekend. De komende periode zal de Turkse regering de haalbaarheid van het Bosporus kanaal onderzoeken.

Analyses Turkije Instituut

Het Turkije Instituut publiceert regelmatig analyses over de actualiteit in Turkije

Blogs

Turkije Instituut sluit zijn deuren
Turkije Instituut sluit zijn deuren
Nieuw Turks kabinet, Turkse rechtsstaat verder onder druk
Turkije haalt Russisch vliegtuig neer, internationale coalitie tegen Daesh/IS lijkt te klappen
Turkije haalt Russisch vliegtuig neer, internationale coalitie tegen Daesh/IS lijkt te klappen
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Lees meer...