Het Turkije Instituut is sinds eind 2015 gesloten. Aanleiding tot dit besluit was het gebrek aan perspectief op nieuwe fondsen, mede in het licht van de ontwikkelingen in Turkije. De website (turkije-instituut.nl) is nog wel toegankelijk als informatiebron. Hierdoor zal althans een deel van de expertise die in de afgelopen acht jaar is opgebouwd behouden blijven.

De Koerdische kwestie 2013: grote mate van verdeeldheid

Samenwerking tussen het Turkije Instituut, het Leids Universitair Centrum voor de studie van Islam en Samenleving (LUCIS), the Amsterdam Centre for Globalisation Studies (ACGS) en the Amsterdam Centre for Middle Eastern Studies (ACMES), heeft op 18 juni jl. een informatief en interessant symposium opgeleverd.

Sprekers waren: Michiel Leezenberg (UvA), Kerem Öktem (Oxford University), Üğur Ümit Ungör (UU) en Mariwan Kanie (UvA).

Michiel Leezenberg, verbonden aan de Universiteit van Amsterdam, begon het symposium met een bondige uiteenzetting, dieper ingaand op de geschiedenis en de huidige situatie van de Koerdische bevolking, verspreid over meerdere landen in de regio. Hieruit werd duidelijk dat er geen sprake is van een homogene Koerdische nationalistische stroming. De verschillende Koerdische stromingen zijn uiterst gefragmenteerd; er bestaan verscheidene ideologieën en de Koerden zijn in grote mate beïnvloedt door de eigen binnenlandse situatie in Turkije of Irak. Wel is er langzamerhand een groter besef van gedeelde culturele identiteit.

Kerem Öktem, onderzoeker aan Oxford University, vervolgde het symposium met een update omtrent de huidige situatie in Turkije. Hij stelt dat de huidige onrustige politieke situatie zowel kansen als problemen biedt voor het vredesproces tussen de Turkse staat en de PKK. De heterogeniteit onder de demonstranten zorgt volgens hem voor meer begrip en dialoog tussen de verschillende groeperingen. Kanttekening hierbij is echter dat de huidige onrusten de politieke agenda verstoren. Deze politieke agenda, met meerdere verkiezingen op het programma (in 2014 en 2015) , zorgde juist voor meer toenadering tussen de Turkse staat en de PKK /BDP vanwege het electoraal perspectief.

Na een korte pauze vervolgde Üğur Ümit Ungör, van de Universiteit Utrecht, het symposium met een focus op de situatie van de Koerdische bevolking in Syrië. Na een jarenlang tweederangs burgerschap onder het Assad regime, heeft de Koerdische bevolking enige autonomie weten te verwerven in het Noordoosten van het land. Üğur Ümit Ungör beklemtoonde echter dat onderlinge verdeeldheid tussen de verschillende stromingen binnen de Koerdische gemeenschap overheerst. Zo bestaan er volgens hem wisselende allianties binnen de regio, die er voor zorgen dat er verscheidene Koerdische groeperingen aan verschillende kanten meevechten binnen de toch al sektarische burgeroorlog in Syrië.

Mariwan Kanie, verbonden aan de Universiteit van Amsterdam, sloot het symposium af met een focus op de Koerdische autonome regio in Noord-Irak. Na jarenlang in isolatie en in de periferie te hebben verkeerd onder Saddam Hoessein, begint deze regio zich volgens Kanie langzaam te ontwikkelen. Dit gebied is relatief ongeschonden uit de invasie van de Verenigde Staten in 2003 en de daaropvolgende onrustige jaren gekomen, daarnaast groeit de economie door de stijgende olie export. Het gevolg hiervan is dat deze autonome regio nu beschikt over meerdere universiteiten, Tv-zenders en over twee vliegvelden. Ook zijn er vele Iraakse Koerden die nu in het buitenland over hoge posities beschikken en deze kennis delen met de regio.

Maar ook Kanie plaatst bij dit positieve verhaal de kanttekening dat ook in deze regio de verdeeldheid enorm is. De partijen KDP en PUK controleren een groot deel van het publieke leven en veel nieuwsbronnen en overheidsinstellingen zijn in handen van deze twee partijen. Hierdoor is noch sprake van eenheid of van een volledig democratisch bestuur.

In zowel Turkije, Syrië en Irak lijken de Koerden in vergelijking tot 10 jaar terug meer autonomie te verwerven. Tussen alle sprekers bestaat er consensus over de grote mate van interne verdeeldheid tussen verscheidene Koerdische stromingen onderling. Het is daarom niet mogelijk te spreken over “één Koerdisch volk of Koerdische cultuur”; de verschillende groeperingen zijn sterk beïnvloedt door de natiestaten waarin zij leven en door de politieke stroming die ze aanhangen.


Analyses Turkije Instituut

Het Turkije Instituut publiceert regelmatig analyses over de actualiteit in Turkije

Blogs

Turkije Instituut sluit zijn deuren
Turkije Instituut sluit zijn deuren
Nieuw Turks kabinet, Turkse rechtsstaat verder onder druk
Turkije haalt Russisch vliegtuig neer, internationale coalitie tegen Daesh/IS lijkt te klappen
Turkije haalt Russisch vliegtuig neer, internationale coalitie tegen Daesh/IS lijkt te klappen
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Lees meer...