Het Turkije Instituut is sinds eind 2015 gesloten. Aanleiding tot dit besluit was het gebrek aan perspectief op nieuwe fondsen, mede in het licht van de ontwikkelingen in Turkije. De website (turkije-instituut.nl) is nog wel toegankelijk als informatiebron. Hierdoor zal althans een deel van de expertise die in de afgelopen acht jaar is opgebouwd behouden blijven.

Turkije houdt overslaan Syrische crisis buiten gezichtsveld bevolking

15 mei - Dat  er een verband is tussen de twee autobommen die afgelopen zaterdag ontploften in de grensstad Reyhanlı en de situatie in Syrië, daar twijfelt niemand aan in Turkije. Bij de versie die de regering presenteerde – dat de aanslagen die tenminste 51 doden en meer dan honderd gewonden eisten het werk zijn van de Syrische regering – stelt men in Turkije veel meer vraagtekens.

Reyhanlı is een grensstad in de provincie Hatay, bevolkt door een etnisch, religieus en linguïstisch diverse bevolking. In 1939 sloot het zich na een referendum aan bij Turkije. Syrië ziet Hatay echter nog steeds als legitiem Syrisch grondgebied. Gedurende de Syrische opstanden groeide de stad uit tot een logistieke basis voor de Syrische oppositie. Het herbergt bovendien enkele duizenden Syrische vluchtelingen en vormde dit weekeinde het décor van de grootste aanslag in Turkije van het afgelopen decennium.

Minister van binnenlandse zaken Muammer Güler zei dat een groep met nauwe banden met de Syrische inlichtingendienst Mukhabarat achter de aanslagen zit. Het Revolutionair Volksbevrijdingsleger (DHKP-C) en het Turkse Bevrijdingspartij-Front (THKP-C) worden genoemd als betrokken organisaties. In totaal zijn dertien verdachten aangehouden. De Syrische minister van informatie ontkende betrokkenheid van de Syrische regering in alle toonaarden. Premier Erdoğan reageerde fel: “Degenen die erop uit zijn Turkije te verdelen, zullen vroeg of laat hun prijs betalen.” Toch waakte hij voor overhaaste actie: “Turkije zich niet laat provoceren en het hoofd koel houdt,” aldus Erdoğan.

Een volgende reactie van de Turkse regering was het embargo op nieuws uit Reyhanlı. Naar verluidt om “de vertrouwelijkheid van het onderzoek niet te schaden”.  Dit voedde het wantrouwen van Turken, die op sociale media hun vraagtekens zetten bij het embargo en de motivatie ervoor van de Turkse regering. Naast het belang van het onderzoek is Turkije er alles aan gelegen de interne stabiliteit te bewaren. De regering liet zien hierbij ook onconventionele middelen als een embargo niet te schuwen. Naast het embargo sloot Turkije de grens met Syrië en mobiliseerde het troepen naar Reyhanlı. Minister van buitenlandse zaken Ahmet Davutoğlu voerde vanuit Berlijn de druk op de internationale gemeenschap op: “Het is nu tijd voor de internationale gemeenschap om tegen het Syrische regime te handelen.”

Hoewel sommige ontwikkelingen – zoals een aanstaande door Rusland en de VS georganiseerde internationale top – voorzichtig vooruitzicht op diplomatieke beweging bieden, blijft het vooralsnog Turkije dat de samen met andere omliggende landen (Jordanië, Libanon, Irak) de kastanjes uit het vuur moet halen. De grote woorden ten spijt verwachten analisten behoudens retoriek geen Turkse actie. Wel worden in internationale krantenkolommen steeds vaker vraagtekens geplaatst bij de doeltreffendheid van het Turkse Syrië-beleid. Met name de ogenschijnlijke ambitie om zich als een soenni-moslim grootmacht te presenteren – via onder andere de steun aan het gewapende Syrische verzet  – wordt als onverstandig omschreven. Ook in de Arabische wereld zijn in de media steeds meer kritische geluiden over het Turkse beleid te vinden.

De International Crisis Group publiceerde aan het begin van deze maand een rapport, waarin het Turkse Syrië beleid wordt  geanalyseerd. De belangrijkste aanbeveling betreft het ontwikkelen van een constructief langetermijnplan, gericht op een onafhankelijke (niet-sektarische) positie. De populatie van 450.000 Syrische vluchtelingen op Turks grondgebied, zal – mits de grens weer opengaat –dit jaar snel verder toenemen. Daarbij is een betere samenwerking met internationale hulporganisaties noodzakelijk. Tot dusverre reguleert Turkije streng wat er op het eigen grondgebied gebeurt, maar naarmate de vluchtelingenpopulatie groeit, neemt de druk toe om ook andere actoren meer bevoegdheden te geven.

Tijdens het bezoek dat Erdoğan morgen aan Obama brengt zal de kwestie-Syrië met afstand het belangrijkste gespreksonderwerp zijn. Henri Barkey liep voor Al Monitor vooruit op het gesprek tussen beide NAVO-partners. Erdoğan zal de aanslagen in Reyhanlı gebruiken om de druk op Obama om tot actie over te gaan op te voeren. Obama, die nog altijd een presidentieel veto houdt op wapentoeleveringen aan Syrische rebellen, staat kritisch tegenover het Turkse beleid en is niet bereid Amerikaanse troepen naar Syrisch grondgebied te sturen. Ook de bevolking van Turkije voelt weinig voor verdere Turkse betrokkenheid bij het conflict in Syrië en vindt dat het Turkse Syrië beleid gefaald heeft.

Verder lezen: Blurring Borders: Syrian Spillover Risks for Turkey

Analyses Turkije Instituut

Het Turkije Instituut publiceert regelmatig analyses over de actualiteit in Turkije

Blogs

Turkije Instituut sluit zijn deuren
Turkije Instituut sluit zijn deuren
Nieuw Turks kabinet, Turkse rechtsstaat verder onder druk
Turkije haalt Russisch vliegtuig neer, internationale coalitie tegen Daesh/IS lijkt te klappen
Turkije haalt Russisch vliegtuig neer, internationale coalitie tegen Daesh/IS lijkt te klappen
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Lees meer...