Het Turkije Instituut is sinds eind 2015 gesloten. Aanleiding tot dit besluit was het gebrek aan perspectief op nieuwe fondsen, mede in het licht van de ontwikkelingen in Turkije. De website (turkije-instituut.nl) is nog wel toegankelijk als informatiebron. Hierdoor zal althans een deel van de expertise die in de afgelopen acht jaar is opgebouwd behouden blijven.

Öcalan roept PKK op de wapens neer te leggen

22 maart 2013 - “We zijn op het punt gekomen dat wapens moeten zwijgen en ideeën moeten spreken”.  Dat waren de langverwachte en groots aangekondigde woorden van PKK-leider Abdullah Öcalan tijdens de viering van Newroz in Diyarbakir. De onderhandelingen tussen de PKK en de regering die sinds enkele maanden gevoerd worden gaan daarmee een nieuwe fase in.

BDP-parlementariërs Pervin Buldan en Sırrı Süreyya Önder lazen de boodschap voor in het Koerdisch en het Turks: “We geven de strijd niet op, maar beginnen aan een nieuwe strijd” en: “we zijn op het punt beland dat onze strijdkrachten zich naar buiten de Turkse landsgrenzen terug zullen trekken”, waren andere citaten uit de brief die de twee voordroegen.

De PKK deed eerder vergelijkbare oproepen die altijd, vaak na een korte détente, weer uitmondden in een nieuwe geweldsgolf. Wat de situatie nu anders maakt, is dat de Turkse regering openlijk toegeeft met Öcalan te onderhandelen. Daarnaast biedt de regionale context hoop. Turkije wil de regionale stabiliteit vergroten. Interne vrede is daarvoor een vereiste. Tenslotte speelt 2014 als verkiezingsjaar een rol. “Als de PKK zich terugtrekt voor het eind van het jaar, zal 2014 een goed jaar zijn voor verkiezingen”, weet premier Erdoğan.

Zowel de regering als de PKK ontvingen de boodschap positief. Murat Karayılan, de waarnemend leider van de PKK, gaf aan “vastberaden te zijn de oproep van Öcalan uit te voeren”. Als teken van goede wil liet de PKK afgelopen week al acht Turkse gevangenen vrij.

Maar er zijn ook meer sceptische geluiden te horen. Er bleef namelijk ook een aantal zaken onduidelijk. Bijvoorbeeld op welke termijn de PKK zijn troepen terugtrekt. Öcalan houdt daarmee de kaarten tegen de borst en wacht op een stap van de regering. De regering, op haar beurt, wil eerst actie van de PKK zien: “De oproep is positief, maar we moeten nu zien hoe het uit gaat werken in de praktijk”, aldus Erdoğan.

Daarnaast zijn er krachten actief die minder positief tegenover een toenadering staan. Zo bestaat er nog altijd een diep wantrouwen onder Koerden en vreest men voor individuele PKK-leden die bereid zijn als splintergroeperingen door te vechten. Daarnaast zijn er in het zuidoosten van Turkije criminele organisaties, onder andere actief in de drugshandel en de mensensmokkel, die baat hebben bij het voortduren van de instabiliteit in de regio. Een recent Europol-rapport noemde Turkije de belangrijkste doorvoerroute van illegale goederen.

Vanuit het hele politieke spectrum kwam er bovendien een reactie waarbij de  Turkse vlag centraal stond. Premier Erdoğan noemde de afwezigheid van Turkse vlaggen bij de Newroz-viering in Diyarbakır provocatief. Ook de oppositiepartijen CHP en MHP lieten zich niet onbetuigd in hun duidelijke wens de nationalistische kiezer voor zich te winnen: Terwijl CHP-leider Kılıçdaroğlu op twitter een Turkse vlag met een zin uit het volkslied plaatste, liet MHP-leider Bahceli weten dat “Erdoğan PKK-leider Öcalan legitimiteit verschaft.”

De burgemeester van Diyarbakır, Osman Baydemir, koos zijn geheel eigen interpretatie van de discussie: “De woorden van Erdoğan getuigen van goede intenties. Newroz is een gemeenschappelijk feest. Ik zie de uitspraken dan ook als een wens om nader tot elkaar te komen”, aldus Baydemir.

De goede intenties moeten nu in concrete stappen resulteren. De huidige situatie biedt zowel de PKK als de regering enige manoeuvreringsruimte en hoewel beide partijen vastberaden zijn de onderhandelingen te vervolgen kan de huidige evenwicht bij een terugslag aan één van beide kanten fragiel blijken.

Analyses Turkije Instituut

Het Turkije Instituut publiceert regelmatig analyses over de actualiteit in Turkije

Blogs

Turkije Instituut sluit zijn deuren
Turkije Instituut sluit zijn deuren
Nieuw Turks kabinet, Turkse rechtsstaat verder onder druk
Turkije haalt Russisch vliegtuig neer, internationale coalitie tegen Daesh/IS lijkt te klappen
Turkije haalt Russisch vliegtuig neer, internationale coalitie tegen Daesh/IS lijkt te klappen
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Lees meer...