Het Turkije Instituut is sinds eind 2015 gesloten. Aanleiding tot dit besluit was het gebrek aan perspectief op nieuwe fondsen, mede in het licht van de ontwikkelingen in Turkije. De website (turkije-instituut.nl) is nog wel toegankelijk als informatiebron. Hierdoor zal althans een deel van de expertise die in de afgelopen acht jaar is opgebouwd behouden blijven.

Merkel in Turkije: Oude wijn in nieuwe zakken

26 februari 2013 - De aanloop naar het tweedaagse bezoek aan Turkije van de Duitse bondskanselier Andrea Merkel bood meer vuurwerk dan het bezoek zelf. Minister voor Europese Zaken Egemen Bağis voorspelde dat “de EU Turkije in de toekomst kruipend op z’n knieën zal smeken toe te treden.” Een week eerder had de Duitse EU-commissaris voor energie Günther Oettinger zich in vergelijkbare, nauwelijks diplomatieker bewoordingen uitgelaten.

Merkel wilde tegemoet komen aan een bredere roep binnen de EU, om de vastgelopen toetredingsonderhandelingen nieuw leven in te blazen. De Franse president François Hollande staat bijvoorbeeld positiever tegenover een Turks lidmaatschap dan zijn voorganger Nicolas Sarkozy. Ook omdat ze het op de proef gestelde Turkse geduld niet helemaal kon negeren kondigde ze aan dat er wat haar betreft een nieuw hoofdstuk in de onderhandelingen geopend kon worden. Omdat een politiek gevoelig thema als de Turkse toetreding Merkel in een verkiezingsjaar weinig bewegingssruimte biedt, gingen de besprekingen tussen haar en Erdoğan toch weer over de kwestie-Cyprus en de visumplicht voor Turkse staatsburgers.

De Turkse premier Recep Tayyip Erdoğan voerde deze maand publiekelijk de druk op de EU op door lidmaatschap van de Shanghai-samenwerkingsorganisatie als alternatief voor de EU naar voren te schuiven; een dreigement dat hij vrij snel daarna bij een diner met EU-ambassadeurs in Ankara overigens weer introk. Als hoofd van de meest invloedrijke lidstaat weegt Merkel’s persoonlijke opinie zwaar. In de aanloop naar haar bezoek gaf ze aan nog altijd tegen een volledig lidmaatschap en vóór een gepriviligeerd partnerschap te zijn, maar tegelijkertijd pleitte ze voor onderhandelingen met een open einde.

Merkel begon haar bezoek bij de Patriots in Kahramanmaraş, die daar sinds januari met 400 Duitse militairen als onderdeel van een NAVO-missie gestationeerd zijn. De Nederlandse minister van defensie Jeanine Hennis-Plasschaert bezocht de Nederlandse troepen overigens enkele dagen eerder. Via Kappadocië reisde Merkel naar Ankara, waar in haar kielzog meegereisde zakenlieden deals beklonken, terwijl ze met Erdoğan en president Abdullah Gül verschillende politieke thema’s besprak. Onder andere Syrië, handelsbetrekkingen en terrorisme passeerden de revue.

Niet geheel verrassend voerde de EU tijdens de afsluitende persconferentie weer de boventoon. Merkel zei dat serieuze voortgang pas kon worden bereikt als Turkije het Ankara Protocol ratificeert, hetgeen de erkenning van de Republiek Cyprus zou betekenen. Erdoğan, op zijn beurt, zei dat hij dat alleen zou doen als de EU de visumproblematiek op zou lossen. Hoopgevend is in dit licht de recente verkiezing van Nicos Anastasiades tot president van de Republiek Cyprus. Hij was in 2004 voorstander van het Annan-plan en zou een opening kunnen bieden in de impasse tussen Turkije en de Republiek Cyprus.

Het strategische belang van Turkije voor de EU en de angst Turkije kwijt te raken liggen ten grondslag aan de voorzichtig veranderende toon. Waar de EU de laatste jaren vooral met zichzelf en een financiële crisis worstelt, heeft Turkije zich ontpopt tot snel groeiende economie met ambities in de omliggende regio's. Het bezoek van Merkel, gekoppeld aan de soepeler opstelling van Hollande, kan een eerste bescheiden stap zijn om de toetredingsonderhandelingen nieuw leven in te blazen. Hoewel er binnen de EU onmiskenbaar enige beweging bestaat, blijft de politieke impasse vooralsnog bestaan.

Analyses Turkije Instituut

Het Turkije Instituut publiceert regelmatig analyses over de actualiteit in Turkije

Blogs

Turkije Instituut sluit zijn deuren
Turkije Instituut sluit zijn deuren
Nieuw Turks kabinet, Turkse rechtsstaat verder onder druk
Turkije haalt Russisch vliegtuig neer, internationale coalitie tegen Daesh/IS lijkt te klappen
Turkije haalt Russisch vliegtuig neer, internationale coalitie tegen Daesh/IS lijkt te klappen
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Lees meer...