Het Turkije Instituut is sinds eind 2015 gesloten. Aanleiding tot dit besluit was het gebrek aan perspectief op nieuwe fondsen, mede in het licht van de ontwikkelingen in Turkije. De website (turkije-instituut.nl) is nog wel toegankelijk als informatiebron. Hierdoor zal althans een deel van de expertise die in de afgelopen acht jaar is opgebouwd behouden blijven.

Persscan TI: 6-13 april 2012

INTERNATIONAAL – Erdoğan voor staatsbezoek aan China
De Turkse premier Recep Tayyip Erdoğan arriveerde op zaterdag 7 april 2012 voor een vierdaags bezoek in China. Zijn bezoek volgde kort op een eerdere bezoek van de Chinese vice-president Xi Jinping aan Turkije in februari. Volgens Selçuk Ünal, woordvoerder van het Turkse ministerie van Buitenlandse Zaken, illustreren deze bezoeken de politieke wil van beide landen om hun diplomatieke relaties te intensiveren. Erdoğan’s bezoek was opmerkelijk, daar hij de eerste Turkse premier is die China bezocht in 27 jaar. Het bezoek stond vooral in het teken van het aanhalen van de economische banden tussen twee groeiende economieën.

De Turkse premier, in gezelschap van een delegatie van zakenmensen, ministers, academici en journalisten, bracht eerst een bezoek aan de Oeigoerse Autonome regio Xinjiang. Xinjiang is een regio waar Turkije zich verbonden mee voelt: de Oeigoeren zijn moslim en etnisch verwant met de Turken. In 2009 bekoelde de relatie tussen Turkije en China toen de Chinese autoriteiten hard optraden tegen separatistische Oeigoeren en premier Erdoğan dit omschreef als ‘een vorm van genocide’. Inmiddels is de relatie tussen de twee landen verbeterd nu de Turkse regering in de diplomatieke betrekkingen met China de nadruk legt op respect voor China’s soevereiniteit en territoriale integriteit. De boodschap van Turkije aan de Oeigoeren luidt nu veeleer ‘ontwikkel mee met China en integreer, maar behoud uw cultuur’. Deze Turkse opstelling creëert in de ogen van de Chinezen een goede basis om de onderlinge relaties verder uit te diepen. Zo zijn er tijdens het bezoek verscheidene overeenkomsten ondertekend die uiteindelijk tot doel hebben om de bilaterale handel tussen Turkije en China te verhogen naar $50 miljard in 2015 en $100 miljard in 2020. Echter, op de achtergrond speelt het meningsverschil tussen Turkije en China over de situatie in Syrië. De Turkse autoriteiten bekritiseerden onlangs China en Rusland openlijk vanwege hun veto van een VN-resolutie die bedoeld was om het geweld in Syrië te stoppen. Tijdens het staatsbezoek zocht Ankara bij de Chinese autoriteiten opnieuw steun voor een assertiever beleid jegens Syrië. China wijst buitenlandse interventie echter af.

NATIONAAL – Syrisch vluchtelingenkamp in Turkije beschoten
Op 9 april zijn in een vluchtelingenkamp in de Turkse stad Kilis bij de Turks-Syrische grens twee Syrische vluchtelingen en een Turkse tolk gewond geraakt. Toen ze hulp wilden bieden aan gewonde Syriërs die de grens wilden oversteken, openden Syrische veiligheidstroepen het vuur. De Turkse premier Recep Tayyip Erdoğan, op staatsbezoek in China, keurde de beschieting af en zei dat het “een duidelijke schending van de grens is”. Hij kondigde aan “de noodzakelijke maatregelen” te zullen nemen, zonder echter op details in te gaan.

Aangenomen wordt dat Ankara met de noodzakelijke maatregelen doelt op de overweging om een bufferzone in te richten in het noorden van Syrië. De vraag is echter op basis waarvan en onder welke voorwaarden Turkije een dergelijke bufferzone in kan stellen. Nu een VN-mandaat niet voor de hand ligt omdat Rusland en China vasthouden aan hun vetorecht, overweegt de Turkse regering om zich te beroepen op het Akkoord van Adana uit 1998. Artikel 1 van het Akkoord van Adana stelt dat Syrië geen activiteiten op zijn grondgebied mag toestaan die een gevaar voor de veiligheid en stabiliteit van buurland Turkije vormen. Eind jaren 90 huisvestte Syrië immers PKK-leider Abdullah Öcalan en opereerde de PKK vanuit Syrië. Ankara ziet in het Akkoord nu een mogelijkheid om het gewelddadig neerslaan van de oppositie door de Syrische president Bashar al-Assad en de daarop volgende massale vluchtelingenstroom naar Turkije te kwalificeren als een gevaar voor de ‘veiligheid en stabiliteit’ van Turkije. Dat zou Ankara het recht geven om de benodigde maatregelen te treffen. Bovendien vermoedt de Turkse regering dat Syrië weer begonnen is met het leveren van wapens aan de PKK op Syrisch territorium, wat eveneens indruist tegen het Akkoord van Adana. Zo zou de PKK in het noorden van Syrië, waar veel Koerden wonen, protestacties tegen Assad verhinderen.

De bufferzone zou aan Syrische zijde van de grens bescherming bieden aan vluchtelingen,  onder Turks militair auspiciën. Nu escalatie dreigt, hoopt Turkije op de steun van Amerika voor een bufferzone. Niet alleen met morele rugdekking, maar eventueel ook militair met ondersteuning door de Amerikaanse luchtmacht. Dat is onwaarschijnlijk: met het oog op de verkiezingen dit najaar kan de Amerikaanse president Obama zich het niet permitteren om zich in een gewapend conflict te mengen.

Analyses Turkije Instituut

Het Turkije Instituut publiceert regelmatig analyses over de actualiteit in Turkije

Blogs

Turkije Instituut sluit zijn deuren
Turkije Instituut sluit zijn deuren
Nieuw Turks kabinet, Turkse rechtsstaat verder onder druk
Turkije haalt Russisch vliegtuig neer, internationale coalitie tegen Daesh/IS lijkt te klappen
Turkije haalt Russisch vliegtuig neer, internationale coalitie tegen Daesh/IS lijkt te klappen
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Lees meer...