Het Turkije Instituut is sinds eind 2015 gesloten. Aanleiding tot dit besluit was het gebrek aan perspectief op nieuwe fondsen, mede in het licht van de ontwikkelingen in Turkije. De website (turkije-instituut.nl) is nog wel toegankelijk als informatiebron. Hierdoor zal althans een deel van de expertise die in de afgelopen acht jaar is opgebouwd behouden blijven.

Persscan TI: 29 maart-5 april 2012

POLITIEK - Proces tegen coupplegers gaat van start
Woensdag 4 april begon in een rechtbank in Ankara het langverwachte proces tegen twee voormalige generaals die een centrale rol speelden in de militaire coup van 1980. Kenan Evren (94) en Tahsin Şakinkaya (86) ontvingen in januari hun dagvaarding. Ze worden ervan beschuldigd door middel van geweld de Turkse regering omver te hebben geworpen. De dienstdoende officier van justitie heeft voor de beide hoogbejaarde oud-generaals tweemaal levenslang geëist.


In een overvolle rechtszaal waren circa 150 personen getuige van de eerste zitting. Meer dan 500 privépersonen en instanties, waaronder de Turkse regering, het parlement, de politieke partijen CHP, BDP en MHP vroegen de status van gedupeerde partij aan op grond van schade die zij zouden hebben geleden tijdens en na de coup van 1980. Erdoğan bekritiseerde de CHP en MHP naar aanleiding van dit verzoek, aangezien zij in 2010 het Turkse volk opriepen een hervormingspakket af te keuren in een referendum. Het pakket voorzag onder meer in het schrappen van het grondwetsartikel dat de coupplegers uit de wind zou houden. De grondwet die in 1982 onder auspiciën van de coupplegers werd opgesteld, is, hoewel er verregaande wijzigingen in zijn aangebracht, nog steeds van kracht. De verdediging van Evren en Şakinkaya verzocht het hof om de zaak te seponeren, omdat de zaak buiten de jurisdictie van de rechtbank zou vallen. De rechtbank heeft het verzoek echter ongegrond verklaard.

Zowel Evren als Şahinkaya, waren zelf niet aanwezig tijdens de eerste zitting vanwege hun zwakke gezondheid. De advocaten van de gedupeerden waren niet overtuigd door deze motivatie voor hun afwezigheid. Zij stelden dat de oud-generaals, gelijk aan Hosni Mubarak, de voormalige dictator van Egypte die momenteel wordt berecht, en Augusto Pinochet, de oud-dictator van Chili, in een ziekenhuisbed of rolstoel aanwezig hadden kunnen zijn.

De coup van 1980 was de derde en meest gewelddadige interventie van de Turkse militaire macht in de politiek. De liberale grondwet die in de jaren zestig was opgesteld, werd geschrapt en vervangen door een meer autoritair en restrictief exemplaar. De militaire junta kenmerkte zich door haar bijzonder nationalistische en totalitaire profiel en haar keiharde aanpak van vermeende tegenstanders en staatsvijanden. De AKP-regeringen hebben er in de voorbije tien jaar voor geijverd om voormalige en potentiële coupplegers in het leger voor het gerecht te brengen.

INTERNATIONAAL – ‘De Vrienden van Syrië’ bijeen in Istanbul
De Turkse premier Recep Tayyip Erdoğan was op zondag 1 april in Istanbul gastheer van een tweede internationale conferentie van landen die zich de Vrienden van Syrië noemen. De Vrienden van Syrië zijn vooral westerse en Arabische landen en organisaties die samen druk willen uitoefenen op de Syrische president Bashar al-Assad om de repressie in Syrië te stoppen. “Als de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties zijn verantwoordelijkheid niet neemt, heeft de internationale gemeenschap geen andere mogelijkheid dan te accepteren dat Syriërs het recht op zelfverdediging uitoefenen”, aldus Erdoğan. Damascus toonde zich ontstemd en noemde de conferentie “een platform voor de vijanden van Syrië.”

Het zespuntenplan

Centraal op de conferentie stond het zespuntenplan van VN-gezant Kofi Annan voor de beëindiging van het conflict in Syrië. De Syrische regering accepteerde het plan, dat stipuleert dat alle partijen in het conflict het geweld staken en humanitaire hulp aan slachtoffers wordt toegelaten. Erdoğan kijkt echter met argusogen naar Damascus. Immers, het geweld in Syrië lijkt niet af te nemen en het Syrische leger gebruikt nog steeds zware wapens bij aanvallen op steden. De Vrienden van Syrië hebben tegen deze achtergrond een strategie uitgezet die het Arabische land blijvend onder druk moet zetten. Volgens de Turkse minister van Buitenlandse Zaken Ahmet Davutoğlu “zal de internationale gemeenschap Assad niet de gelegenheid geven om nog een geboden kans te misbruiken”.

De Syrische Nationale Raad

In de slotverklaring van de conferentie erkennen de deelnemende landen de Syrische Nationale Raad als een legitieme vertegenwoordiger van het Syrische volk die kan rekenen op financiële steun. De Raad bestaat uit tal van oppositiegroepen die zich verzetten tegen het regime van president Assad en eigenlijk liever wapens als hulp hadden gezien. Maar de Vrienden van Syrië deden die toezegging niet. Over het algemeen verliep de conferentie in Istanbul rustig, wel waren er demonstraties tegen de Vrienden door aanhangers van het regime van Assad, die de bijeenkomst beschouwden als een internationale complot.                 

 

Analyses Turkije Instituut

Het Turkije Instituut publiceert regelmatig analyses over de actualiteit in Turkije