Het Turkije Instituut is sinds eind 2015 gesloten. Aanleiding tot dit besluit was het gebrek aan perspectief op nieuwe fondsen, mede in het licht van de ontwikkelingen in Turkije. De website (turkije-instituut.nl) is nog wel toegankelijk als informatiebron. Hierdoor zal althans een deel van de expertise die in de afgelopen acht jaar is opgebouwd behouden blijven.

Persscan TI: 22-29 maart 2012

INTERNATIONAAL – Erdoğan bezoekt Nuclear Security Summit
De Turkse premier Recep Tayyip Erdoğan, vergezeld door de minister van Buitenlandse Zaken Ahmet Davutoğlu en de  minister van Energie en Natuurlijke Bronnen Taner Yildiz, was voor een top over nucleaire veiligheid in de Zuid-Koreaanse hoofdstad Seoul. Erdoğan sprak, voorafgaand aan de top, met de Amerikaanse president Barack Obama over een aantal kwesties, in het bijzonder de crisis in Syrië en de Iraanse nucleaire dreiging. Na afloop van deze ontmoeting spraken beide regeringsleiders vol lof over elkaar. Obama prees Erdoğan als een ‘uitstekende partner’ en Erdoğan prees “de Amerikaanse steun in de strijd tegen de PKK”.

Syrië
Ten aanzien van Syrië werden de mogelijkheden besproken om de Syrische president Bashar al-Assad onder druk te zetten om af te treden en aldus plaats te maken voor een democratische regering. Ze bereikten een overeenkomst over het sturen van hulp. Hoe deze hulp vormgegeven dient te worden, zal besproken worden bij een topbijeenkomst van de Vrienden van Syrië die op zondag 1 april in Istanbul zal plaatsvinden. Volgens de Amerikaanse veiligheidsadviseur Ben Rhodes, zal het leveren van ‘dodelijke hulp’ tijdens deze bijeenkomst buiten beschouwing worden gelaten. De Syrische oppositie wordt nog niet in staat geacht het bestuur van het land over te nemen. Premier Erdoğan heeft het vertrouwen in de Syrische president Assad opgezegd, ondanks dat Assad het zogenaamde zespuntenplan van Kofi Annan, speciaal gezant van de Verenigde Naties en Arabische Liga, zegt te zullen accepteren  dat een einde moet maken aan het geweld in Syrië. Ondertussen biedt Turkije onderdak aan een groeiende stroom vluchtelingen uit het buurland Syrië. Sinds het begin van de protesten en gewelddadigheden zijn er circa 30.000 mensen het land ontvlucht.

Iran
Met betrekking tot Iran bespraken Erdoğan en Obama de noodzaak om Iran er van te weerhouden om het regime van Assad te steunen en tevens volledige inzage te geven in het Iraanse nucleair dossier. De Turkse premier heeft beloofd om de boodschap in Teheran af te geven, aangezien Erdoğan vanuit Seoul direct naar Iran vliegt voor een staatsbezoek. De Amerikaanse regering zet Turkije onder druk om de import van Iraanse olie flink te gaan reduceren. Een Amerikaanse wet maakt het mogelijk dat landen het risico lopen dat hun banken afgesneden worden van het Amerikaanse financiële systeem, wanneer zij niet kunnen aantonen dat ze de oliehandel met Iran daadwerkelijk beperken. Daarmee wordt de Turkse regering in een lastig parket gebracht, aangezien Turkije grotendeels afhankelijk is van de Iraanse energievoorziening. Wel heeft Erdoğan op de veiligheidstop van de gelegenheid gebruik gemaakt om het nucleaire energiebeleid van Turkije bekend te maken en zei “dat het doel van Turkije is om tegen 2030, 10 procent van de elektriciteitsbehoefte van Turkije uit nucleaire energie te verkrijgen.             

INTERNATIONAAL – Staatsbezoek Erdoğan en Davutoğlu aan Iran
Premier Erdoğan en minister van buitenlandse zaken Davutoğlu begonnen eerder deze week aan een meerdaags staatsbezoek aan Iran, vergezeld door onder meer minister van Economische Zaken Zafer Çağlayan, Minister van Energie Taner Yıldız en chef van de veiligheidsdienst MİT Hakan Fidan. Erdoğan brak een lans voor Iran door te stellen dat ieder land het recht heeft op ambities op het gebied van nucleaire energievoorziening.

Turkije heeft aangeboden om de gesprekken tussen de vijf permanente leden van de VN Veiligheidsraad en Duitsland enerzijds en Iran anderzijds in Istanbul te laten plaatsvinden. De Iraanse minister van buitenlandse zaken Ali Akbar Salehi gaf aan de voorkeur te geven aan een top in Istanbul, hoewel de uiteindelijke beslissing door de vertegenwoordiger voor buitenlandse zaken van de EU Catherine Ashton en de Iraanse onderhandelaar Saeed Jalili zal worden genomen. Een eerdere top tussen de partijen in Istanbul vorig jaar leverde geen resultaten op.

De Iraanse vice-president Mohammad Reza Rahimi prees Erdoğan voor zijn stellingname tegen Westerse mogendheden die willen voorkomen dat Iran nog nucleaire ambities zal nastreven. Hoewel Iran voortdurend beweert dat het louter omwille van energievoorziening nucleaire installaties heeft gebouwd, wordt er met name door de Verenigde Staten, Israël en de EU gevreesd dat Iran aan een atoomwapen werkt. Rahimi stelde tegenover een Turks persagentschap dat Iran bereid is om haar opgebouwde kennis met de hele mensheid te delen. Naast de nucleaire kwestie verklaarden Erdoğan en Rahimi voornemens te zijn  het bilaterale handelsvolume van 16 miljard op te voeren naar 35 miljard aan het einde van 2015.

Donderdag 29 maart sprak Erdoğan achter gesloten deuren eveneens met president Mahmud Ahmadinejad. Er werd verwacht dat tijdens de bijeenkomst naast het NAVO-raketschild in Turkije, dat tot spanningen tussen beide landen leidde, ook onderwerpen als de PKK en de Syrische crisis ter sprake zouden komen. Tussen Turkije en Iran heerst onenigheid over de crisis in Syrië, aangezien Turkije zich al geruime tijd in felle bewoordingen uitlaat tegen het Syrische regime en Iran het regime van Bashar al-Assad nog steeds steunt. Voor de top van de Arabische Liga in Bagdad op dezelfde dag, waar eveneens veel aandacht aan de Syrische crisis zou worden besteed, werd zowel Turkije als Iran niet uitgenodigd.

Analyses Turkije Instituut

Het Turkije Instituut publiceert regelmatig analyses over de actualiteit in Turkije